Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



Wystąpienie do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej w sprawie braku ustawowej procedury rejestracji oświadczeń lustracyjnych przez Instytut Pamięci Narodowej z dnia 2015-07-27.

Adresat:
Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Sygnatura:
VII.6061.1.2014
Data sprawy:
2015-07-27
Rodzaj sprawy:
wniosek o podjęcie inicjatywy prawodawczej (WGI)
Nazwa zepołu:
Zespół Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego
Wynik sprawy:
Opis sprawy:
Wystąpienie do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej w sprawie braku ustawowej procedury rejestracji oświadczeń lustracyjnych przez Instytut Pamięci Narodowej.
Rzecznik Praw Obywatelskich otrzymuje skargi wskazujące na negatywne dla obywateli skutki wynikające z braku w ustawie o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 – 1990 oraz treści tych dokumentów procedur dotyczących rejestracji oświadczeń lustracyjnych przez Instytut Pamięci Narodowej. W ocenie skarżących istota problemu sprowadza się do braku w ustawie lustracyjnej określenia procedur zobowiązujących IPN do informowania osób, które złożyły oświadczenie lustracyjne o tym, co dzieje się ze złożonym przez nich oświadczeniem oraz braku ustawowych procedur umożliwiających tym osobom oraz Instytutowi Pamięci Narodowej doprowadzenie do wyeliminowania błędów powstałych w procesie rejestracji oświadczeń. Skarżący podnoszą, że nie są informowani przez IPN o tym, czy i w jaki sposób zakończyła się procedura wstępnego badania złożonego przez nich oświadczenia. Ponadto na skutek opóźnień, do których dochodzi niekiedy przy przekazywaniu oświadczeń lustracyjnych przez zobowiązane do tego organy, składający oświadczenie narażeni są na utratę zaufania społecznego w związku z pracą w organach, do których zostali wybrani, gdyż ich informacja o uprzednim złożeniu oświadczenia lustracyjnego, wobec braku oświadczenia lustracyjnego w IPN oraz braku stosownych procedur, jest odsyłana z adnotacją o niezłożeniu przez zobowiązaną osobę takiego oświadczenia. Zdaniem Rzecznika opisana sytuacja nie jest dopuszczalna w demokratycznym państwie prawnym. Zasadne jest więc zainicjowanie zmian legislacyjnych mających na celu zapewnienie obywatelom narzędzi umożliwiających im wszczęcie procedury usunięcia błędu polegającego na uznaniu przez pracowników IPN, że oświadczenie lustracyjne nie zostało złożone, w przypadku opóźnienia w przekazaniu oświadczenia przez zobowiązany do tego podmiot, jak również wprowadzenie ustawowego obowiązku informowania osób składających oświadczenia o tym, czy zostało ono przekazane do IPN oraz o wyniku wstępnego badania tego oświadczenia. Rzecznik Praw Obywatelskich prosi o zajęcie stanowiska w sprawie potrzeby podjęcia prac nad odpowiednią zmianą ustawową w celu usunięcia wskazanych luk prawnych.
 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:


Data odpowiedzi:
2015-08-06
Opis odpowiedzi:
Prezes Instytutu Pamięci Narodowej (06.08.2015 r.) poinformował w odpowiedzi, że zawarte w wystąpieniu Rzecznika stwierdzenie o występowaniu negatywnych dla obywateli skutków wynikających z braku w ustawie lustracyjnej procedur dotyczących rejestracji oświadczeń lustracyjnych przez IPN jest nieuzasadnione. Fakt, że ustawa lustracyjna nie określa w sposób szczegółowy, jak przebiega procedura przyjmowania i ewidencjonowania oświadczeń lustracyjnych, nie świadczy o tym, że takich procedur w praktyce nie ma. W ocenie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej ustawa lustracyjna nie zawiera istotnych braków, które utrudniałyby realizowanie jej zapisów zgodnie z wolą ustawodawcy. Przy okazji kompleksowej analizy tego aktu prawnego można jednak rozważyć realizację postulatu wprowadzenia ustawowego trybu przekazywania przez właściwe organy oświadczeń lustracyjnych do Biura Lustracyjnego.