Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



Wniosek do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie opłat za obowiązkową wymianę prawa jazdy z dnia 2015-11-20.

Adresat:
Trybunał Konstytucyjny
Sygnatura:
V.511.702.2014
Data sprawy:
2015-11-20
Rodzaj sprawy:
wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności przepisów z Konstytucją(TKZ)
Nazwa zepołu:
Zespół Prawa Administracyjnego i Gospodarczego
Wynik sprawy:
Opis sprawy:

Wniosek do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie opłat za obowiązkową wymianę prawa jazdy.

Ustawa o kierujących pojazdami nakłada na posiadaczy prawa jazdy obowiązek wymiany dokumentu, jeżeli zmianie uległy dane w nim zawarte, w tym informacja o adresie zamieszkania kierowcy. Zmiana tych danych może wynikać z decyzji posiadacza prawa jazdy, ale zdarza się również, że jest ona skutkiem decyzji podjętych bez jego udziału przez władze gminy, a związanych ze zmianą nazwy ulicy, przy której mieszka kierowca lub zmiany numeracji porządkowej na tej ulicy. Tymczasem przepisy ustawy o kierujących pojazdami nakazują pobieranie opłaty za wymianę prawa jazdy niezależnie od tego, czym spowodowana była zmiana adresu zamieszkania. W ocenie Rzecznika jednak, decyzje organów władzy publicznej, które zapadły bez udziału samych zainteresowanych, nie powinny powodować powstania po stronie obywateli negatywnych konsekwencji finansowych.

Z uwagi na powyższe, Rzecznik zaskarżył do Trybunału Konstytucyjnego art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, jako niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Zasada ta wyraża się m.in. w zakazie stanowienia takiego prawa, które staje się swoistą „pułapką” dla obywatela (tak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z 23 lipca 2013 r., sygn. akt P 4/11 i z 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt SK 22/11). Zdaniem Rzecznika, taką „pułapką” jest regulacja przewidująca odpłatność za wymianę dokumentu prawa jazdy, gdy konieczność jego wymiany wynika z całkowicie niezależnych od woli jednostki działań organów władzy publicznej.

 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:


Data odpowiedzi:
2015-11-20
Opis odpowiedzi:
Wniosek uwzględniony (wyrok z 14 grudnia 2017 r., sygn. akt K 36/15).
Trybunał Konstytucyjny uznał, że pobranie opłat z tytułu wydania nowego prawa jazdy, zawierającego aktualne dane, i odnotowania tychże danych w CEPIK, nie budzi żadnych konstytucyjnych wątpliwości w sytuacji, w której zmiana owych danych jest konsekwencją działań obywatela. Jednak w sytuacji, gdy zmiana danych jest następstwem działań organów władzy samorządowej, których obywatel nie inicjował, obciążenie go kosztami nie znajduje uzasadnienia konstytucyjnego. Trybunał podzielił zdanie Rzecznika, zgodnie z którym w takich sytuacjach, w poszanowaniu zasady lojalności państwa wobec obywateli, ustawodawca powinien całkowicie odstąpić od pobierania opłat za wymienione czynności, których koszty powinny zostać pokryte ze środków publicznych.