Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



Wystąpienie do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie dostępności edukacji akademickiej dla osób z niepełnosprawnościami z dnia 2015-12-01.

Adresat:
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Sygnatura:
XI.7033.2.2015
Data sprawy:
2015-12-01
Rodzaj sprawy:
wystąpienie o charakterze generalnym (WG)
Nazwa zepołu:
Zespół do spraw Równego Traktowania
Wynik sprawy:
Opis sprawy:
Wystąpienie do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie dostępności edukacji akademickiej dla osób z niepełnosprawnościami.
Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawił w wystąpieniu najważniejsze wnioski z raportu pt. „Dostępność edukacji akademickiej dla osób z niepełnosprawnościami. Analiza i zalecenia”, przygotowanym w związku z pełnioną przez Rzecznika rolą niezależnego mechanizmu do spraw popierania, ochrony i monitorowania wdrażania w Polsce Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. Konstytucyjne prawo do nauki osób z niepełnosprawnościami w rzeczywistości podlega licznym ograniczeniom. Badania przeprowadzone na zlecenie Rzecznika Praw Obywatelskich wskazują, że studenci z niepełnosprawnościami spotykają się z barierami nie tylko architektonicznymi i komunikacyjnymi, lecz również wynikającymi z mentalności niektórych pracowników uczelni czy innych studentów, które w skrajnych przypadkach uniemożliwiają rozpoczęcie lub kontynuowanie nauki na uczelni wyższej. Najpoważniejszym problemem jest wykluczenie osób z niepełnosprawnościami z grona potencjalnych studentów niektórych uczelni wyższych, niekiedy w formie konkretnych przepisów regulaminów studiów lub komisji weryfikujących sprawność kandydatów lub studentów. W ocenie Rzecznika ewentualne ograniczenia w dostępie do edukacji akademickiej muszą opierać się na obiektywnych i racjonalnych przesłankach oraz odnosić się do poszczególnych osób, nie zaś do wszystkich osób z niepełnosprawnością. Rzecznik proponuje ponadto zmianę przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, tak aby umożliwić uczelniom wyższym wsparcie osób z niepełnosprawnościami będących słuchaczami studiów podyplomowych oraz umożliwienie pobierania przez studentów z niepełnosprawnościami stypendium specjalnego na drugim kierunku studiów, jeśli nie byli do niego uprawnieni w trakcie realizacji pierwszego kierunku. Natomiast do zmniejszenia stereotypowego pojmowania niepełnosprawności mogą przyczynić się cykliczne szkolenia pracowników uczelni na temat specjalnych potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Rzecznik Praw Obywatelskich prosi o przedstawienie stanowiska w poruszonych kwestiach.
 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:


Data odpowiedzi:
2016-01-21
Opis odpowiedzi:
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego (21.01.2016 r.) zapewnił, że każdy sygnał dotyczący możliwości nierównego traktowania kandydatów na studia lub studentów i doktorantów jest szybko i wnikliwie wyjaśniany. Jednak niepokojące sygnały o nieprawidłowościach w postępowaniu uczelni wobec osób z niepełnosprawnościami zdarzają się coraz rzadziej. Świadczy to o pozytywnych zmianach, jakie dokonały się ostatnio w tym zakresie.
Postulaty środowiska działającego na rzecz osób z niepełnosprawnościami zostały uwzględnione w reformie szkolnictwa wyższego, wprowadzonej ustawą z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz niektórych innych ustaw. Ustawa ta wprowadziła obowiązek stwarzania osobom niepełnosprawnym warunków do pełnego udziału w procesie kształcenia i badaniach naukowych, jako jedno z podstawowych zadań uczelni.
Po wejściu w życie nowych przepisów, główna rola w dostosowywaniu do nowych regulacji aktów wewnątrzuczelnianych spoczywa na władzach uczelni. Analiza przyjętych rozwiązań wskazuje, że udało się wypracować wiele korzystnych zmian, które istotnie wpłynęły na poprawę sytuacji osób niepełnosprawnych podejmujących studia. Dlatego zdaniem Ministra obecnie nie ma potrzeby dokonania w trybie pilnym zmian w ustawie - Prawo o szkolnictwie wyższym.