Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



Wystąpienie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie mechanizmu redukcji jednolitej płatności z dnia 2016-04-29.

Adresat:
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Sygnatura:
VII.7202.24.2015
Data sprawy:
2016-04-29
Rodzaj sprawy:
wystąpienie o charakterze generalnym (WG)
Nazwa zepołu:
Zespół Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego
Wynik sprawy:
Opis sprawy:
Wystąpienie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie mechanizmu redukcji jednolitej płatności.
Rzecznik Praw Obywatelskich otrzymuje wiele skarg od spółdzielni rolniczych w kwestii mechanizmu redukcji jednolitej płatności obszarowej. Obecny stan prawny, wynikający z ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, nie uwzględnia zróżnicowania dużych podmiotów rolniczych objętych taką redukcją, a w szczególności specyfiki spółdzielni rolniczych. Rzecznik ponownie skierował w tej sprawie wystąpienie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, prosząc o wyjaśnienia dotyczące celowości objęcia wysoką redukcją jednolitej płatności obszarowej tych spółdzielni rolniczych, które zrzeszają wielu rolników indywidualnych.
Rzecznik podkreślił, że nie kwestionuje zgodności z przepisami unijnymi redukcji jednolitej płatności obszarowej dla rolników w odniesieniu do kwoty przekraczającej 150 tys. euro o 100%. Wątpliwości budzi nie tyle sama dopuszczalność takiej redukcji, co jej celowość.
Ze skarg wnoszonych przez spółdzielnie rolnicze, zrzeszające często dużą liczbę osób wynika, że redukcja zmniejsza wynagrodzenie indywidualnych rolników będących członkami tych spółdzielni, często nawet w wysokości kilkunastu procent.
Ponadto obecna regulacja prawna prowadzi do sytuacji, w której rolnicy indywidualni użytkujący stosunkowo duże obszary ziemi otrzymają jednolitą płatność obszarową w wysokości 100%, podczas gdy podmioty zrzeszone w spółdzielniach rolniczych i często użytkujące niewielkie obszary ziemi zostaną tej płatności pozbawieni. Budzi to poważne wątpliwości zarówno z punktu widzenia celu wprowadzenia redukcji – jakim jest ograniczenie pomocy dla dużych, dobrze prosperujących przedsiębiorców rolniczych – jak i w świetle konstytucyjnej zasady równości, a także zasady sprawiedliwości społecznej.
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego w treści zasady sprawiedliwości społecznej mieści się zakaz równego traktowania podmiotów nierównych. W omawianej sprawie za podmioty nierówne należy uznać dużych przedsiębiorców rolniczych posiadających znaczne obszary użytków rolnych oraz spółdzielnie rolnicze zrzeszające dużą ilość małych podmiotów.
 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:


Data odpowiedzi:
2016-05-20
Opis odpowiedzi:
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w piśmie z 20 maja 2016 r. poinformował Rzecznika, że z dotychczasowych doświadczeń związanych ze stosowaniem mechanizmu redukcji wynika, że rozwiązaniem, które lepiej odpowiadałoby polskim uwarunkowaniom byłoby odliczanie kosztów zatrudnienia od podstawy redukcji. W ten sposób restrykcyjność redukcji zostałaby złagodzona m.in. w stosunku do podmiotów działających w sposób kolektywny (spółdzielni rolniczych) czy gospodarstw hodowlanych, które mają szczególne znaczenie gospodarcze z uwagi na swoją rolę w tworzeniu i rozpowszechnianiu innowacji w rolnictwie. Takie rozwiązanie sprzyjałoby też utrzymaniu lub nawet zwiększeniu zatrudnienia w gospodarstwach wielkopowierzchniowych, których większość zlokalizowana jest na obszarach po byłych Państwowych Gospodarstwach Rolnych.