Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



Wystąpienie do Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie wdrożenia umowy FATCA z dnia 2016-11-04.

Adresat:
Komisja Nadzoru Finansowego
Sygnatura:
VII.522.4.2016
Data sprawy:
2016-11-04
Rodzaj sprawy:
wystąpienie o charakterze generalnym (WG)
Nazwa zepołu:
Zespół Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego
Wynik sprawy:
Opis sprawy:
Wystąpienie do Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie wdrożenia umowy FATCA.
W piśmie z 8 sierpnia 2016 r. Rzecznik poinformował Ministra Finansów o skargach, jakie otrzymuje od obywateli w związku z wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 9 października 2015 r. o wykonywaniu Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki w sprawie poprawy wypełniania międzynarodowych obowiązków podatkowych oraz wdrożenia ustawodawstwa FATCA.
23 września 2016 r. Rzecznik otrzymał obszerną odpowiedź Ministra Finansów na to wystąpienie. Nie wyjaśniła ona jednak wszystkich wątpliwości w sprawie.
Wkrótce upływa termin złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 19 ust. 5 ustawy. Tymczasem jak wynika z doniesień medialnych proces składania oświadczeń nie przebiega bez zastrzeżeń, co może mieć swoje konsekwencje dla posiadaczy rachunków oraz instytucji finansowych. Swoje wątpliwości w sprawie przestrzegania praw i wolności obywateli zagwarantowanych w Konstytucji oraz ochrony prywatności w kontekście negocjacji Umowy FATCA Rzecznik Praw Obywatelskich wyrażała już w 2013 r. Do tej pory nie zostały one jednak wystarczająco wyjaśnione.
Rzecznik docenił deklarację wprowadzenia zmian w art. 19 ust. 5 ustawy zmierzających do wykreślenia rygoru odpowiedzialności karnej. Przyjęcie takiego rozwiązania będzie zmniejszać ryzyko negatywnych skutków dla obywatela w sytuacji, gdy błędnie zrozumiał on znaczenie pojęcia rezydent amerykański.
Jeśli chodzi o definicję rezydenta podatkowego USA Rzecznik zwrócił uwagę, że trudności praktyczne związane z koniecznością wprowadzania zmian pojęcia rezydenta podatkowego USA w ustawodawstwie amerykańskim, czy brak analogicznej definicji rezydenta polskiego w ustawodawstwie amerykańskim, nie stanowią usprawiedliwienia dla przyjętego rozwiązania prawnego. W tym zakresie Rzecznik nie zgadza się ze stanowiskiem Ministra Finansów, że podobną technikę zastosowano w przypadku innych umów, gdyż przykłady z innych zawieranych umów nie mogą być rozstrzygające dla oceny poprawności przyjętych rozwiązań w omawianym przypadku. Natomiast stworzenie strony internetowej objaśniającej zasady umowy FATCA, o czym poinformowano w piśmie od Ministra Finansów, jest w ocenie Rzecznika rozwiązaniem ułatwiającym obywatelom interpretację pojęć prawnych. Informacja o niej znajdzie się też na portalu Rzecznika Praw Obywatelskich.
Rzecznik zwrócił się z prośbą do Wiceprezesa Rady Ministrów o dodatkowe informacje na temat działań podjętych przez Ministerstwo Finansów w związku z umową FATCA.
Rzecznik zwrócił się w tej sprawie również do Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego z prośbą o informację, czy problem wskazany w wystąpieniu do Ministra Finansów jest znany Komisji Nadzoru Finansowego i czy podejmowane są w tej sprawie stosowne działania.
 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:


Data odpowiedzi:
2016-12-07
Opis odpowiedzi:
Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego w piśmie z 7 grudnia 2016 r. wyjaśnił, że
Urząd Komisji Nadzoru Finansowego nie był organem bezpośrednio zaangażowanym
w proces uzgadniania treści i warunków porozumienia IGA (Intergovernmental Agreement to Improve Tax Compliance and Implement FATCA). Zgodnie z zasadą praworządności
Komisja może podejmować działania administracyjne w stosunku do podmiotów nadzorowanych, w tym w stosunku do banków, w przypadkach wyraźnie określonych w przepisach ustaw, które wyznaczają zakres przedmiotowy oraz rodzaj środków nadzoru. Żaden przepis natomiast nie upoważnia Komisji do dokonywania wiążącej interpretacji przepisów prawa podatkowego, w tym przedkładania jej podmiotom nadzorowanym, kontroli wykonywania obowiązków nałożonych w przepisach prawa podatkowego oraz oceny zapisów prawa podatkowego pod kątem ich zgodności z Konstytucją. Co ważne, żaden przepis prawa nie przewiduje także właściwości KNF w zakresie dokonywania wiążącej interpretacji czy nadzoru nad wykonywaniem obowiązków wynikających z postanowień umowy w sprawie poprawy wypełniania międzynarodowych obowiązków podatkowych, wdrożenia ustawodawstwa FATCA oraz ustawy z 9 października 2015 r. o wykonywaniu umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki w sprawie poprawy wypełniania międzynarodowych obowiązków podatkowych i wdrożenia ustawodawstwa FATCA. Na koniec Przewodniczący stwierdził, że w zakresie wskazanych przez Rzecznika wątpliwości Urząd Komisji Nadzoru Finansowego może zwrócić się do Ministerstwa Finansów z prośbą o jak najszybsze podjęcie działań mających na celu prawidłowe wywiązywanie się przez instytucje finansowe z nałożonych na nie obowiązków.