Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



Wystąpienie do Przewodniczącego Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej Sejmu RP w sprawie zasad przeprowadzania wyborów do organów jednostek pomocniczych gmin z dnia 2017-01-23.

Adresat:
Sejm Komisja Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej
Sygnatura:
VII.602.14.2016
Data sprawy:
2017-01-23
Rodzaj sprawy:
wniosek o podjęcie inicjatywy prawodawczej (WGI)
Nazwa zepołu:
Zespół Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego
Wynik sprawy:
Opis sprawy:
Wystąpienie do Przewodniczącego Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej Sejmu RP w sprawie zasad przeprowadzania wyborów do organów jednostek pomocniczych gmin.
Do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają skargi dotyczące procedur wybierania sołtysa i rady sołeckiej. Sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Ustawa pomija jednak wszelkie inne kwestie dotyczące procedur wyboru sołtysa i rady sołeckiej. Mogą one być bowiem dowolnie regulowane w statutach jednostek pomocniczych. W tym zakresie ustawodawca przewidział więc przekazanie organom gminy dużej swobody.
Wiele kontrowersji budzi kwestia standardów kontroli przebiegu wyboru oraz możliwości składania oraz rozpatrywania protestów wyborczych, zwłaszcza że w przepisach prawa brak jest odpowiednich unormowań. Z analiz przeprowadzonych przez pracowników Biura RPO wynika, że tylko część gmin zamieszcza regulacje dotyczące procedury składania protestów wyborczych w wyborach sołtysa w swoich statutach. Problematyczna jest również kwestia, wskazana w jednej ze skarg obywateli, dotycząca czasu głosowania, które trwa tylko pół godziny, braku możliwości dowozu do lokalu wyborczego osób niepełnosprawnych i starszych oraz niedostosowania lokalu do potrzeb osób niepełnosprawnych.
W ocenie Rzecznika, z uwagi na skargi, jakie napływają do Rzecznika, a także na wyniki podjętych konsultacji i analiz, konieczne wydaje się rozważenie korekty ustawowej regulacji dotyczącej procedury wyborów do organów jednostek pomocniczych. Obywatele, zdaniem Rzecznika, zasadnie wskazują na oczekiwania dostosowania jej do ich potrzeb, w szczególności dotyczy to głosowania przez osoby z niepełnosprawnościami i starsze, a także uwzględnienia zasad przejrzystości i kontroli przeprowadzanych wyborów.
Rzecznik zwrócił się do Przewodniczącego z prośbą o uwzględnienie wskazanych wyżej uwag i rozważenie dokonania koniecznych zmian w prawie.
 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu: