Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



Wystąpienie do Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania z dnia 2017-01-31.

Adresat:
Minister Finansów
Sygnatura:
V.511.25.2017
Data sprawy:
2017-01-31
Rodzaj sprawy:
wystąpienie o charakterze generalnym (WG)
Nazwa zepołu:
Zespół Prawa Administracyjnego i Gospodarczego
Wynik sprawy:
Opis sprawy:

Wystąpienie do Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania.

Od dnia 15 lipca 2016 r. obowiązuje nowa regulacja, wprowadzająca do systemu podatkowego instytucję klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Definicja klauzuli posługuje się nowymi pojęciami, które są wyjaśnione przez ustawodawcę w Ordynacji podatkowej. Mimo to, w ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich, konstrukcja klauzuli nadal posługuje się pojęciami, które mogą być niejednoznacznie rozumiane.

Niepokój Rzecznika budzi również znaczenie opinii Rady do Spraw Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania dla praktyki stosowania klauzuli. Zasięgnięcie opinii Rady będzie obligatoryjne tylko w sytuacji, gdy strona złoży wniosek w tej sprawie w odwołaniu od decyzji, chyba że wcześniej opinia została wydana. Oznacza to, że decyzja o tym, czy na wcześniejszym etapie postępowania konieczne jest zwrócenie się o opinię Rady, leży wyłącznie w gestii ministra właściwego do spraw finansów.

W zamierzeniach klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania miała być wykorzystywana w celu walki z oszustwami podatkowymi zmierzającymi do unikania opodatkowania przez duże przedsiębiorstwa, najczęściej kapitałowo i zarządczo powiązane z podmiotami zagranicznymi. Jednak z doniesień medialnych, a także z odpowiedzi Ministra Rozwoju i Finansów na interpelację poselską, wynika, że na chwilę obecną organy mogą powoływać się na klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania także w sprawach zwykłych podatników. W związku z tym, zdaniem Rzecznika, istnieje obawa, że organy mogą automatycznie powoływać się na klauzulę wskazując, że mamy do czynienia z uzasadnionym przypuszczeniem, że opisane działania podatnika prowadzą do uzyskania w sztuczny sposób korzyści podatkowych. W konsekwencji będą wydawać mniej interpretacji indywidualnych.

Kolejnym problemem dostrzeżonym przez Rzecznika jest ograniczony zakres ochrony przysługującej podatnikom, wobec których wcześniej wydano indywidualne interpretacje podatkowe. W świetle nowelizacji, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem m.in. decyzji wydanej z zastosowaniem klauzuli przeciw unikaniu opodatkowania, interpretacja nie zapewnia podatnikowi ochrony prawnej. Oznacza to, że interpretacje podatkowe uzyskane w latach wcześniejszych w oparciu o które do chwili obecnej prowadzone są wieloletnie przedsięwzięcia inwestycyjne, mogą nie zapewnić podatnikom realnej ochrony.

Z punktu widzenia Rzecznika Praw Obywatelskich, jako organu stojącego na straży praw i wolności obywateli, konieczne jest zapewnienie podatnikom gwarancji, że stosowanie klauzuli nastąpi z osiągnięciem maksymalnej przewidywalności rozstrzygnięć, a ustalenie treści pojęć nieostrych nie stanie się udziałem organów stosujących te przepisy.

Rzecznik zwrócił się do Ministra z prośbą o ustosunkowanie się do przedstawionych w niniejszym wystąpieniu wątpliwości.

 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:


Data odpowiedzi:
2017-01-31
Opis odpowiedzi:
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów w piśmie z 16 maja 2017 r. wskazał, że celem wprowadzenia do polskiego prawa podatkowego przedmiotowych regulacji prawnych było przeciwdziałanie unikaniu opodatkowania poprzez agresywną optymalizację podatkową. Unikanie opodatkowania powoduje bowiem nie tylko uszczuplenie dochodów budżetowych, ale również prowadzi do zaburzenia uczciwej konkurencji i powstawania nierównych warunków działania podmiotów na rynku. Nie można zatem przyjąć, że przepisy prawne dotyczące klauzuli mogą stanowić naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. Jednocześnie poinformował, że Minister Rozwoju i Finansów zamierza w sposób aktywny kształtować politykę w zakresie stosowania przepisów dotyczących klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, w tym także poprzez wydawanie interpretacji ogólnych, objaśnień podatkowych bądź też wytycznych dla organów podatkowych.