Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



Wystąpienie do Ministra Zdrowia i Konsultanta Krajowego w dziedzinie położnictwa i ginekologii w sprawie standardów opieki okołoporodowej z dnia 2017-04-11.

Adresat:
Minister Zdrowia
Sygnatura:
V.7010.112.2015
Data sprawy:
2017-04-11
Rodzaj sprawy:
wystąpienie o charakterze generalnym (WG)
Nazwa zepołu:
Zespół Prawa Administracyjnego i Gospodarczego
Wynik sprawy:
Opis sprawy:

Wystąpienie do Ministra Zdrowia i Konsultanta Krajowego w dziedzinie położnictwa i ginekologii w sprawie standardów opieki okołoporodowej.

Z napływających do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich sygnałów wynika, że standardy opieki okołoporodowej, określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem, nie są powszechnie realizowane przez szpitale. Także informacje przedstawione przez Narodowy Fundusz Zdrowia oraz opublikowane przez Najwyższą Izbę Kontroli wyniki kontroli funkcjonowania opieki okołoporodowej na oddziałach położniczych potwierdzają, że standardy opieki okołoporodowej są nie tylko nieprzestrzegane, ale i wiedza o ich istnieniu bywa znikoma zarówno wśród samych pacjentek, jak i personelu medycznego.

Nieprawidłowości występują choćby w procesie dokumentowania przeprowadzanych czynności medycznych, mimo iż rzetelnie sporządzona dokumentacja medyczna jest m.in. podstawą do późniejszej oceny prawidłowości i jakości udzielonych świadczeń zdrowotnych. Odnotowuje się częste przypadki udzielania świadczeń zdrowotnych kobietom rodzącym w warunkach naruszających ich poczucie godności i intymności. Jednocześnie zauważa się zjawisko rosnącej medykalizacji porodu fizjologicznego: w wielu przypadkach przeprowadza się zabiegi, które personel medyczny traktuje jak stały element porodu fizjologicznego, bez względu, czy istnieje potrzeba ich zastosowania, czy nie. Realizacja standardów opieki okołoporodowej nie przynosi spodziewanych efektów w zakresie respektowania przygotowanego planu porodu oraz w aspekcie propagowania naturalnego karmienia noworodków i niemowląt. Prawo kobiety do nieprzerwanego dwugodzinnego kontaktu z noworodkiem, gwarantowanego przepisami standardu opieki okołoporodowej, także nie w każdym przypadku jest respektowane.

Bez wątpienia określenie w formie prawnej modelowego sposobu postępowania medycznego dla przebiegu porodu fizjologicznego jest zasadne i korzystne dla pacjentek oraz personelu medycznego. Istnienie takich przepisów wyznacza określony, prawidłowy, model postępowania w przypadku porodu fizjologicznego. Tym niemniej, przyjęcie nawet najlepszych przepisów prawa nie gwarantuje jeszcze, że będą one w praktyce sprawnie funkcjonować. W opinii Rzecznika pomocnym instrumentem w ocenie efektywności standardów opieki okołoporodowej mogłaby być dokonywana okresowo, przez Ministra Zdrowia, ewaluacja samych regulacji i ich skuteczności, z uwzględnieniem opinii personelu medycznego i kobiet rodzących. Samo obowiązywanie tych przepisów – bez narzędzi służących kontroli ich skuteczności – jest bowiem niewystarczające.

Rzecznik zwrócił się do Ministra i Konsultanta Krajowego z prośbą o ustosunkowanie się do przedstawionego problemu. Poprosił także o wskazanie, jakie konkretnie działania podejmuje resort zdrowia w omawianym zakresie.

 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:


Data odpowiedzi:
2017-04-11
Opis odpowiedzi:
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia w piśmie z 16 maja 2017 r. wyjaśnił, że w związku z potrzebą uregulowania kwestii związanych z wydawaniem przez Ministra Zdrowia standardów, w resorcie zdrowia podjęto prace nad określeniem nowych standardów organizacyjnych w opiece okołoporodowej. Projekt rozporządzenia opracuje powołany w tym celu Zespół ekspertów, a jego kształt uzależniony będzie od prac i ostatecznych ustaleń członków Zespołu oraz uzgodnień, opiniowania i konsultacji publicznych. Przy tworzeniu tego rozporządzenia będą także brane pod uwagę rekomendacje Zespołu do spraw monitorowania i opracowania rozwiązań na rzecz poprawy opieki okołoporodowej. W nawiązaniu do sygnalizowanego braku personelu medycznego, w szczególności pielęgniarek i położnych, Sekretarz Stanu wyjaśnił, że Ministerstwo Zdrowia podjęło decyzję o skoncentrowaniu działań dedykowanych rozwojowi kompetencji zawodowych i kwalifikacji kadr medycznych w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój. Jego głównym celem jest oddziaływanie na kształcenie przeddyplomowe pielęgniarek i położnych, a w dalszej perspektywie – zwiększenie liczby absolwentów studiów na kierunkach pielęgniarstwo i położnictwo. Sekretarz Stanu podkreślił, że przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie standardów postępowania przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem są przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Oznacza to, że każdy pracownik medyczny zobowiązany jest do stosowania tych przepisów w praktyce, a za nadzór nad pracą pracowników podmiotów leczniczych odpowiadają ich zwierzchnicy.