Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



Wystąpienie do Komendanta Głównego Straży Granicznej w sprawie praktyk stosowanych wobec cudzoziemców na przejściach granicznych w Terespolu i w Medyce z dnia 2017-04-07.

Adresat:
Komendant Główny Straży Granicznej
Sygnatura:
XI.543.19.2016
Data sprawy:
2017-04-07
Rodzaj sprawy:
wniosek o podjęcie inicjatywy prawodawczej (WGI)
Nazwa zepołu:
Zespół do spraw Równego Traktowania
Wynik sprawy:
Opis sprawy:
Wystąpienie do Komendanta Głównego Straży Granicznej w sprawie praktyk stosowanych wobec cudzoziemców na przejściach granicznych w Terespolu i w Medyce.
Rzecznik Praw Obywatelskich od kilkunastu miesięcy monitoruje sytuację panującą na przejściach granicznych w Terespolu i Medyce, przez które bezskutecznie próbuje dostać się do Polski grupa kilkuset cudzoziemców pochodzących głównie z Czeczenii, Tadżykistanu i Armenii. Osoby te, także w skargach do Rzecznika, podnoszą, że nie udało im się wjechać na terytorium Polski, mimo że każdorazowo podczas odprawy granicznej zgłaszali funkcjonariuszom Straży Granicznej zamiar ubiegania się w naszym kraju o ochronę międzynarodową. Według relacji skarżących funkcjonariusze Straży Granicznej deklaracji takich nie przyjmują do wiadomości i nie dopuszczają do złożenia wniosku o wspomnianą ochronę. W konsekwencji, ponieważ skarżący nie dysponują żadnym dokumentem uprawniającym ich do przekroczenia granicy, odmawia się im prawa wjazdu na terytorium Polski i zawraca na terytorium Białorusi lub Ukrainy.
Niezapowiedziane wizytacje obu ww. przejść granicznych, przeprowadzone przez pracowników Biura Rzecznika, potwierdziły, że istnieje znacząca luka prawna dotycząca praw cudzoziemców przystępujących do odprawy granicznej, zwracających się o udzielenie ochrony międzynarodowej, oraz obowiązków funkcjonariuszy Straży Granicznej w zakresie przyjmowania od cudzoziemca deklaracji o zamiarze wystąpienia z wnioskiem o taką ochronę oraz umożliwienia cudzoziemcowi złożenia samego wniosku. Żaden z obowiązujących przepisów prawa nie reguluje bowiem formy, w jakiej funkcjonariusz Straży Granicznej, prowadzący odprawę na przejściu granicznym, powinien odnotować fakt zgłoszenia przez cudzoziemca zamiaru ubiegania się w Polsce o ochronę międzynarodową.
Przeprowadzone wizytacje jednoznacznie wskazały na konieczność ujednolicenia sposobu postępowania funkcjonariuszy Straży Granicznej w zakresie dokumentowania tzw. rozpytania w toku odprawy granicznej. W ocenie Rzecznika zasadne jest wprowadzenie odpowiednich regulacji ustawowych, które zapewnią skuteczną realizację prawa cudzoziemców do ubiegania się w Polsce o ochronę międzynarodową. Wniosek o podjęcie stosownych prac legislacyjnych w tym zakresie Rzecznik skierował już do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Rzecznik zwrócił się do Komendanta Głównego SG z prośbą o rozważenie możliwości zainicjowania działań zmierzających do ujednolicenia praktyki podległych Komendantowi jednostek Straży Granicznej na poziomie organizacyjnym tej formacji, np. poprzez wydanie odpowiednich wytycznych.
 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:


Data odpowiedzi:
2017-05-08
Opis odpowiedzi:
Komendant Główny Straży Granicznej w piśmie z 8 maja 2017 r. zapewnił, że każdemu cudzoziemcowi zgłaszającemu się do odprawy granicznej, a nieposiadającemu wymaganych dokumentów (w tym wizy), funkcjonariusze Straży Granicznej zapewniają możliwość wypowiedzenia się co do deklarowanego przez niego celu wjazdu. Cudzoziemiec w sposób zindywidualizowany na drugiej linii kontroli granicznej rozpytywany jest na okoliczność zarówno celu wjazdu, jak i powodów wyjazdu z kraju pochodzenia. Komendant zgodził się, że sposób prowadzenia rozmowy z cudzoziemcem, zapewnienie dogodnych warunków, umożliwiających wysłuchanie cudzoziemca w skupieniu i przy zachowaniu norm prywatności są niezwykle istotne. Podkreślił też, że do służby na drugiej linii kontroli granicznej, gdzie realizuje się powyższe czynności, kierowane są osoby posiadające właściwe przeszkolenie w tym zakresie. Odnosząc się do kwestii protokołowania czynności prowadzonych na drugiej linii kontroli granicznej, Komendant zauważył, że ww. czynności nie są czynnościami administracyjnymi, lecz czynnościami realizowanymi w trakcie odprawy granicznej. Tym samym sporządzanie z tych czynności protokołu przesłuchania strony nie znajduje uzasadnienia. Także obligatoryjne wprowadzenie do wskazanego postępowania administracyjnego środka dowodowego, jakim jest przesłuchanie strony, w opinii Komendanta nie jest zasadne.