Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



Wystąpienie do Komendanta Wojewódzkiego Policji w sprawie ochronnych praw uczestników manifestacji w Puszczy Białowieskiej z dnia 2018-04-27.

Adresat:
Komendant Wojewódzki Policji
Sygnatura:
VII.613.4.2017
Data sprawy:
2018-04-27
Rodzaj sprawy:
wystąpienie o charakterze generalnym (WG)
Nazwa zepołu:
Zespół Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego
Wynik sprawy:
Opis sprawy:
Wystąpienie do Komendanta Wojewódzkiego Policji w sprawie ochronnych praw uczestników manifestacji w Puszczy Białowieskiej.
Rzecznik Praw Obywatelskich dotychczas podejmował liczne działania mające na celu ochronę uczestników zgromadzeń publicznych odbywanych w Puszczy Białowieskiej. Z punktu widzenia tych działań, bardzo istotny okazał się wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 17 kwietnia 2018 r. w sprawie Puszczy Białowieskiej. Trybunał stwierdził bowiem naruszenie przez Polskę prawa UE – dyrektywy Rady 92/43/EWG w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (dyrektywa siedliskowa) i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (dyrektywa ptasia).
W świetle wyroku TSUE wycinka drzew w Puszczy Białowieskiej była nielegalna, gdyż podjęte przez Polskę działania w zakresie gospodarki leśnej na obszarze Natura 2000 Puszcza Białowieska uznane zostały przez Trybunał jako naruszające prawo Unii. Tym samym wyrok Trybunału potwierdza, że manifestacje odbywane w Puszczy były uzasadnione i podjęte w celu doprowadzenia do przestrzegania prawa przez naruszające je organy władzy publicznej. Protesty obrońców puszczy miały bowiem na celu powstrzymanie podjętych przez Lasy Państwowe działań, które prowadziły do zwiększenia wycinki drzew w Puszczy Białowieskiej. Zdaniem Rzecznika osoby protestujące nie powinny być zatem karane, ani też narażone na postępowania sądowe, które aktualnie toczą się przeciwko nim ze względu na uczestnictwo w manifestacjach organizowanych przeciwko wycince drzew w Puszczy Białowieskiej.
Mając powyższe na uwadze, a w szczególności zważywszy na wyrok Trybunał Sprawiedliwości UE, w ocenie Rzecznika, należy rozważyć, czy w sprawach toczących się przeciwko osobom protestującym w Puszczy Białowieskiej popieranie wniosków o ukaranie, aktów oskarżenia, czy pozwów cywilnych, jest zasadne. Należy bowiem uznać, że inkryminowane działania związane były z realizacją wolności zgromadzeń publicznych i wolnością wypowiedzi zagwarantowanych w Konstytucji i aktach prawa międzynarodowego.
Rzecznik wskazał, że w świetle wyroku TSUE to protestujący mieli rację, zaś ich postawa stanowiła realizację konstytucyjnego obowiązku ochrony środowiska. Organy władzy publicznej dopuściły się natomiast naruszenia spoczywającego na nich obowiązku ochrony środowiska, a ponadto zamiast wspierać działania obywateli na rzecz ochrony i poprawy środowiska, podjęły wobec nich działania represyjne.
Rzecznik przedstawił niniejsze uwagi stwierdzające naruszenie praw i wolności obywatelskich wnosząc o podjęcie działań zmierzających do zapewnienia ich przywrócenia i ochrony.
 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:


Data odpowiedzi:
2018-05-04
Opis odpowiedzi:
Komendant Wojewódzki Policji w piśmie z 4 maja 2018 r. poinformował, że wszystkie działania podejmowane przez funkcjonariuszy Policji w związku ze zdarzeniami opisanymi w wystąpieniu Rzecznika wynikały z obowiązków, jakie nakładała na nich Ustawa o Policji. w opinii Komendanta przytoczone przez Rzecznika przykłady orzeczeń Sądu Rejonowego, w których obwinieni w związku z protestami w Puszczy Białowieskiej zostali uznani za winnych, lecz sąd odstąpił od wymierzenia im kary lub sąd uznał, że obwinieni działali w warunkach stanu wyższej konieczności, a także wymierzone kary grzywny świadczą, że podjęcie interwencji w ww. przypadkach było zasadne, a zachowania protestujących wypełniały znamiona czynów zabronionych przez prawo.