Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



Wystąpienie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie prac nad projektem ustawy o tarczy antykryzysowej z dnia 2020-04-22.

Adresat:
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Sygnatura:
VII.501.94.2020
Data sprawy:
2020-04-22
Rodzaj sprawy:
wniosek o podjęcie inicjatywy prawodawczej (WGI)
Nazwa zepołu:
Zespół Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego
Wynik sprawy:
Opis sprawy:
Wystąpienie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie prac nad projektem ustawy o tarczy antykryzysowej.
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2020 r. wprowadza w art. 46 zmiany w ustawie o dowodach osobistych, w szczególności w zakresie art. 68 w ust. 4 pkt 2, który aktualnie dopuszcza, by inne podmioty – jeżeli wykażą w tym interes faktyczny, mogły mieć dostęp do danych w trybie ograniczonej transmisji danych. Ponadto, w art. 47 wprowadzono zmiany w ustawie o ewidencji ludności, mające podobne znaczenie, tj. wprowadzono do tekstu tej ustawy kategorię interesu faktycznego, jako uzasadnienie dla dostępu do danych o obywatelach.
W opinii Rzecznika Praw Obywatelskich zastąpienie w ustawie o dowodach osobistych przesłanki interesu prawnego niejasną i zupełnie dowolną przesłanką interesu faktycznego, jest zbyt daleko posuniętą swobodą w udzielaniu podmiotom (jakimkolwiek), które taki interes faktyczny wykażą, dostępu - w sytuacji ograniczonej teletransmisji danych - do danych osobowych obywateli. Powyższe ujęcie stwarza duże ryzyko dowolności oceny, a tym samym nadużywania tego uprawnienia, w celu otworzenia swobodnego dostępu do danych obywateli.
W przypadku zmiany dokonanej w ustawie o ewidencji ludności dodano wprawdzie, a nie zastąpiono jak w ustawie o dowodach osobistych, przesłankę interesu faktycznego do istniejących wymagań, jakie podmioty mają wykazać, by uzyskać dostęp do danych, jednak nadal nie wiadomo co oznacza ta kategoria i jak dalece ustawodawca otwiera w ten sposób dostęp do informacji o obywatelach. Z art. 51 ust. 2 Konstytucji wynika natomiast, że władze publiczne nie mogą udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. W świetle art. 51 ust. 2 Konstytucji kategoria interesu faktycznego (a więc celowości czy przydatności) nie jest więc wystarczająca. Udostępnienie danych musi być niezbędne w demokratycznym państwie prawnym, a więc musi także realizować inne konstytucyjnie wartości, które uzasadniają poświęcenie autonomii informacyjnej jednostki. Z tego punktu widzenia klauzula interesu faktycznego w żadnej mierze nie mieści się wśród tych klauzul, które uzasadniają ograniczenie konstytucyjnych praw podmiotowych jednostki.
W związku z powyższym Rzecznik zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z prośbą o przedstawienie swojego stanowiska w sprawie zasygnalizowanych wyżej wątpliwości.
 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu: