Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



Zgłoszenie udziału w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie pytania prawnego dotyczącego legalności działania Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego po decyzji Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 2020-05-15.

Adresat:
Trybunał Konstytucyjny
Sygnatura:
VII.510.63.2020
Data sprawy:
2020-05-15
Rodzaj sprawy:
zawiadomienie do Trybunału Konstytucyjnego o przystąpieniu do postępowania w sprawie pytań prawnych (TKP)
Nazwa zepołu:
Zespół Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego
Wynik sprawy:
Opis sprawy:
Zgłoszenie udziału w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie pytania prawnego dotyczącego legalności działania Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego po decyzji Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich postępowanie w niniejszej sprawie powinno zostać umorzone na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK, z uwagi na niedopuszczalność wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny. Rzecznik zauważa, że pytanie prawne zostało skierowane przez podmiot niebędący sądem w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 19 ust. 1 zd. 2 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, a zatem nie została spełniona przesłanka podmiotowa uprawniająca do skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego wynikająca z art. 193 Konstytucji RP. Zgodnie bowiem z przesłanką podmiotową, pytanie prawne może zadać sąd w rozumieniu art. 175 Konstytucji, a więc państwowy organ władzy sądowniczej, oddzielony i niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej. Zdaniem Rzecznika Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego nie posiada tych przymiotów, a zatem nie może kierować do TK pytań prawnych.
Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego od początku swojego powstania budziła wiele zastrzeżeń, nie tylko w związku z przyznaniem jej szczególnych, odrębnych od pozostałych izb tego sądu uprawnień i przywilejów, lecz przede wszystkim wobec sposobu powołania do niej sędziów. Podkreślenia wymaga, że Sąd najwyższy przeprowadził szczegółową analizę statusu Izby Dyscyplinarnej. Sąd Najwyższy w swoim orzeczeniu ocenił wszystkie okoliczności związane z powstaniem Izby Dyscyplinarnej i szczegółowo wyjaśnił, dlaczego izba ta nie spełnia warunków pozwalających uznać ją za sąd. Sąd Najwyższy zauważył, że w skład Izby Dyscyplinarnej wchodzą tylko nowe osoby, wybrane przez zależną od władzy wykonawczej i ustawodawczej KRS, a żaden z dotychczasowych sędziów SN nie mógł zasiadać w jej gronie. Ponadto, do izby tej zostały wybrane wyłącznie osoby, których związki z władzą ustawodawczą albo wykonawczą są bardzo silne. Wreszcie, sąd zwrócił uwagę, że Izbie Dyscyplinarnej zagwarantowano szeroką autonomię i specjalny status jako sądu wyjątkowego, który może być utworzony jedynie na czas wojny.
Zdaniem Rzecznika powyższe argumenty jednoznacznie dowodzą, że Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego nie spełnia standardów jakie powinien spełniać niezawisły i bezstronny sąd. Podkreślenia również wymaga, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w dniu 8 kwietnia 2020 r. wydając postanowienie w przedmiocie środków tymczasowych zdecydował o zawieszeniu stosowania przepisów ustanawiających Izbę Dyscyplinarną oraz określających jej właściwość przedmiotową. Postanowienie to dowodzi, że nie tylko na gruncie krajowym dostrzeżono brak przymiotu sądu w odniesieniu do Izby Dyscyplinarnej.