Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



Wystąpienie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie sposobu identyfikacji nieumundurowanych funkcjonariuszy policji z dnia 2020-12-11.

Adresat:
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Sygnatura:
KMP.570.12.2020
Data sprawy:
2020-12-11
Rodzaj sprawy:
wniosek o podjęcie inicjatywy prawodawczej (WGI)
Nazwa zepołu:
Zespół "Krajowy Mechanizm Prewencji"
Wynik sprawy:
Opis sprawy:

Wystąpienie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie sposobu identyfikacji nieumundurowanych funkcjonariuszy policji.

Rzecznik Praw Obywatelskich z niepokojem obserwuje odbywające się w całej Polsce spontaniczne zgromadzenia, związane z zakwestionowaniem przepisów aborcyjnych przez Trybunał Konstytucyjny oraz podejmowane w ich trakcie działania ze strony Policji. Dochodzi do eskalacji rozwiązań siłowych stosowaną przez funkcjonariuszy policji wobec demonstrantów. Skłania to Rzecznika do refleksji nad wdrożonymi środkami zapobiegawczymi, istotnymi z punktu widzenia zakazu tortur oraz okrutnego, nieludzkiego i poniżającego traktowania oraz karania. Zakaz ten ma bowiem charakter absolutny i nie może być zniesiony w żadnej sytuacji, w tym w czasie wojny, zagrożenia terrorystycznego, stanu wyjątkowego, epidemii, czy innego niebezpieczeństwa publicznego zagrażającego życiu obywateli.

Obowiązki Państwa w tym zakresie obejmują dwa aspekty - materialny oraz proceduralny. Państwo ma zatem obowiązek podjęcia odpowiednich działań prewencyjnych, jak i wszechstronnego wyjaśnienia każdej sprawy, w której pojawiają się zarzuty naruszenia tego zakazu. W tym kontekście ważną rolę odgrywa możliwość identyfikacji funkcjonariuszy ochraniających manifestacje i podejmujących interwencje wobec osób dopuszczających się naruszeń prawa. Zdaniem Rzecznika obowiązujące przepisy prawa i praktyka nie zabezpieczają w tym wypadku interesu obywateli w sposób należyty i w związku z tym wymagają zmiany.

Zgodnie z § 28 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie umundurowania policjantów, znaków identyfikacyjnych indywidualnych i imiennych nie umieszcza się na mundurach policjantów występujących w pododdziale zwartym. Taka sytuacja sprzyja anonimowości i może utrudniać identyfikację funkcjonariuszy, w szczególności, gdy a twarze funkcjonariuszy są zasłonięte, w związku ze stanem pandemii COVID-19. W takich warunkach identyfikacja policjanta, który występuje w pododdziale zwartym i przekracza swoje uprawnienia jest utrudniona i w rezultacie może doprowadzić do bezkarności sprawcy. Analogiczna sytuacja dotyczy nieumundurowanych funkcjonariuszy podejmujących działania w czasie zgromadzeń. Warto podkreślić, że zarówno ustawa o Policji, jak i rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie postępowania przy wykonywaniu niektórych uprawnień policjantów wymagają jedynie, by nieumundurowany funkcjonariusz Policji okazał legitymację służbową, umożliwił odczytanie numeru służbowego i jego zanotowanie. Nie zawsze będzie to jednak możliwe, szczególnie podczas zbiorowych manifestacji.

W związku z powyższym Rzecznik zwrócił się do Ministra z prośbą o doprecyzowanie przepisów oraz praktyki w zakresie sposobu identyfikacji funkcjonariuszy oraz zapewnienie, by wszyscy policjanci (zarówno umundurowani, jak i nieumundurowani) posiadali znaki identyfikacji indywidualnej.

 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu: