Uprzejmie informujemy, że w związku z pracami technicznymi, w piątek 12 sierpnia od godziny 08:30 do godziny 09:30 nie będzie dostępny serwis Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich. Przepraszamy za utrudnienia.

Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



Wystąpienie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie udostępniania dokumentacji medycznej przez lekarzy psychiatrów na żądanie Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w ramach prowadzonych postępowań sprawdzających z dnia 2021-03-09.

Adresat:
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Sygnatura:
VII.520.20.2018
Data sprawy:
2021-03-09
Rodzaj sprawy:
wystąpienie o charakterze generalnym (WG)
Nazwa zepołu:
Zespół Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego
Wynik sprawy:
nieuwzględnienie wystąpienia Rzecznika
Opis sprawy:

Wystąpienie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie udostępniania dokumentacji medycznej przez lekarzy psychiatrów na żądanie Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w ramach prowadzonych postępowań sprawdzających.

Rzecznik Praw Obywatelskich, jako konstytucyjny organ stojący na straży wolności i praw człowieka i obywatela, prowadzi postępowanie wyjaśniające w sprawie udostępniania dokumentacji medycznej przez lekarzy psychiatrów na żądanie Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW) w ramach prowadzonych przez funkcjonariuszy ABW postępowań sprawdzających.

W ocenie Rzecznika Szef ABW przyjął niewłaściwą interpretację przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (dalej jako: uozp) oraz ustawy o ochronie informacji niejawnych (dalej jako: uoin), polegającą na uznaniu, że wszelkie informacje o zdrowiu psychicznym podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o ochronie informacji niejawnych, co prowadzi do naruszenia ochrony tajemnicy zawodowej lekarzy psychiatrów, a w konsekwencji prawa do prywatności osób, wobec których przeprowadza się postępowanie sprawdzające.

Rzecznik podkreślił, że normy konstytucyjne dotyczące prywatności (art. 47 Konstytucji) i autonomii informacyjnej (art. 51 Konstytucji) gwarantują każdemu ochronę przed pozyskiwaniem, przetwarzaniem, przechowywaniem i ujawnieniem informacji dotyczących jego osoby, w sposób naruszający reguły przydatności, niezbędności i proporcjonalności sensu stricto (art. 31 ust. 3 Konstytucji). Przedmiotem dowodu staje się wówczas tylko to, czy pozyskiwanie informacji było konieczne, czy tylko "wygodne" lub "użyteczne" dla władzy. Dowodu wymaga, że złamanie autonomii informacyjnej było konieczne (niezbędne) w demokratycznym państwie prawnym.

Mając na uwadze rozbieżne stanowiska Rzecznika i Szefa ABW, RPO zaznaczył, że zakres udostępniania informacji o leczeniu psychiatrycznym przez lekarzy ma istotne znaczenie z punktu widzenia tajemnicy lekarskiej, którą są objęci psychiatrzy. Odnoszący się do zwolnienia z tajemnicy art. 50 ust. 2 uozp wskazuje konkretne przypadki, w których osoba zobowiązana do zachowania tajemnicy zostaje zwolniona, a także podkreśla zakres udostępniania tych danych jako "niezbędny zakres". Przepis art. 50 ust. 2 pkt 4 tej ustawy nie może więc być interpretowany rozszerzająco, w taki sposób, że funkcjonariusze ABW w ramach prowadzonych postępowań są uprawnieni do żądania od lekarzy psychiatrów wszelkich informacji, lecz powinien być rozumiany jako uprawniający do żądania wyłącznie tych informacji, które są niezbędne do oceny zdrowia psychicznego i uzależnienia osoby poddanej postępowaniu sprawdzającemu, do czego uprawnia art. 24 ust. 3 i 4 uoin. Dodatkowo taką wykładnię wskazanych przepisów potwierdza art. 24 ust. 9 uoin, który nie pozwala na przetwarzanie danych osób trzecich w przypadku zbierania informacji o zdrowiu psychiatrycznym i uzależnieniach osób sprawdzanych, a które mogą znaleźć się w dokumentacji medycznej oraz art. 26 ust. 6 uoin, przewidujący możliwość skierowania na badania psychiatryczne w przypadku wystąpienia wątpliwości co do zdrowia psychicznego. Zdaniem Rzecznika, w przypadku przyjęcia odmiennej interpretacji, ochrona prawa do prywatności osób weryfikowanych w ramach postępowania sprawdzającego, którą gwarantuje na poziomie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego tajemnica lekarska, staje się iluzoryczna. Standard tej ochrony prawnej wyznacza natomiast orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego wskazujące, że zbieranie przez władze publiczne wyłącznie niezbędnych/koniecznych - a nie "wygodnych" - informacji o osobie gwarantuje ochronę prywatności.

Mając na względzie powyższe, Rzecznik zwrócił się do Ministra z prośbą o odniesienie się do przedstawionego stanowiska Rzecznika w niniejszej sprawie.

 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:


Data odpowiedzi:
2021-04-09
Opis odpowiedzi:
Koordynator Służb Specjalnych w piśmie z 9 kwietnia 2021 r. poinformował, że postępowania sprawdzające prowadzone są zgodnie z przepisami ustawy o ochronie informacji. Podkreślił, że osoba sprawdzana wyraża pisemną zgodę na prowadzenie wobec niej czynności w postępowaniu sprawdzającym, co oznacza świadome i dobrowolne poddanie się przez tę osobę całemu procesowi oceny spełniania ustawowych wymogów dla zapewnienia ochrony informacji niejawnych przed ich nieuprawnionym ujawnieniem. W ramach postępowań sprawdzających określonych w ustawie, sprawdzane są informacje, które mają znaczenie dla ochrony informacji niejawnych (art. 24 ust. 2 i 3 ustawy). Ocena, czy istnieją uzasadnione wątpliwości dotyczące informacji o chorobie psychicznej lub innych zakłóceniach czynności psychicznych ograniczających sprawność umysłową i mogących negatywnie wpłynąć na zdolność osoby sprawdzanej do wykonywania prac, związanych z dostępem do informacji niejawnych (art. 24 ust. 3 pkt 2 ustawy), jest rzeczą kluczową dla zbadania, czy dana osoba daje rękojmię zachowania tajemnicy, co jest warunkiem niezbędnym dla uzyskania dostępu do informacji niejawnych (art. 4 ust. 1 ustawy).