Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



Pytanie prawne do Sądu Najwyższego w sprawie aktualnych rozbieżności w orzecznictwie dotyczących charakteru prawnego umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy z dnia 2022-04-06.

Adresat:
Sąd Najwyższy
Sygnatura:
IV.511.372.2020
Data sprawy:
2022-04-06
Rodzaj sprawy:
pytanie prawne do Sądu Najwyższego (PP)
Nazwa zepołu:
Zespół Prawa Cywilnego
Wynik sprawy:
Opis sprawy:

Pytanie prawne do Sądu Najwyższego w sprawie aktualnych rozbieżności w orzecznictwie dotyczących charakteru prawnego umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy.

Na tle skarg wpływających do Rzecznika Praw Obywatelskich wyłonił się problem dostrzeżonej w orzecznictwie Sądu Najwyższego rozbieżnej wykładni przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (dalej jako: "ustawa z 1982 r."), dotyczących charakteru prawnego umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy. Wyjaśnienie zaistniałych rozbieżności jest szczególnie istotne dla tych następców, którzy w momencie zawierania umowy znajdowali się w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej, w celu ustalenia przynależności nabywanego przez nich gospodarstwa rolnego - albo do majątku wspólnego małżonków, albo do majątku odrębnego następcy. Wobec tego Rzecznik wniósł o rozstrzygnięcie następującego zagadnienia prawnego: "Czy gospodarstwo rolne przekazane na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin następcy pozostającemu w ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, należy do majątku wspólnego małżonków, czy do majątku odrębnego następcy na zasadzie analogii do umowy darowizny w rozumieniu art. 33 pkt 2 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy?".

Rzecznik opowiada się za stanowiskiem o jej odrębności od umowy darowizny oraz potrzebą przyjęcia, że gospodarstwo rolne przekazane następcy pozostającemu w ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków.

W ocenie RPO rozbieżności co do oceny charakteru prawnego umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy, zawartej w trybie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków i ich rodzin, wynikają z ukształtowanych, sprzecznych wobec siebie linii orzeczniczych. Rozbieżności powstały w orzecznictwie Sądu Najwyższego i wynikają bezpośrednio z odmiennej wykładni prawa, jednocześnie znajdując przełożenie na orzecznictwo sądów powszechnych. Wobec tego konieczne jest ich usunięcie przez poszerzony skład Sądu Najwyższego w drodze rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego postawionego na wstępie.

 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu: