Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



Wystąpienie do Pełnomocnika Rządu do spraw uchodźców wojennych z Ukrainy w sprawie zasad wypłacania świadczenia pieniężnego z tytułu zakwaterowania i wyżywienia obywateli Ukrainy z dnia 2022-05-13.

Adresat:
Pełnomocnik rządu ds. uchodźców wojennych z Ukrainy
Sygnatura:
III.7065.87.2022
Data sprawy:
2022-05-13
Rodzaj sprawy:
wniosek o podjęcie inicjatywy prawodawczej (WGI)
Nazwa zepołu:
Zespół Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego
Wynik sprawy:
Opis sprawy:

Wystąpienie do Pełnomocnika Rządu do spraw uchodźców wojennych z Ukrainy w sprawie zasad wypłacania świadczenia pieniężnego z tytułu zakwaterowania i wyżywienia obywateli Ukrainy.

W Dzienniku Ustaw z dnia 29 kwietnia 2022 r. opublikowana została ustawa z dnia 27 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Znowelizowała ona art. 13 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, dotyczący świadczenia pieniężnego z tytułu zapewnienia zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy. W wyniku zmiany powołanego przepisu wydłużeniu uległ okres, za jaki może być przyznane to świadczenie z 60 dni do 120 dni (art. 13 ust. 1 ustawy), a we wniosku o świadczenie pieniężne wprowadzono konieczność podania numeru PESEL osoby przyjętej do zakwaterowania (art. 13 ust. 4 pkt 4 ustawy).

Ustawy zmieniająca weszła w życie 30 kwietnia 2022 r. Po tej dacie, osoby składające wniosek, a możliwe jest złożenie wniosku tylko za okres z dołu, zobowiązane są podać imię i nazwisko osoby przyjętej do zakwaterowania oraz jej numer PESEL. Tymczasem do Rzecznika Praw Obywatelskich zgłaszają się obywatele, którzy podnoszą, iż taka regulacja pozbawia je możliwości ubiegania się o świadczenie pieniężne, a tym samym zwrotu poniesionych kosztów.

W aktualnym stanie prawnym osoby udzielające schronienia obywatelom Ukrainy, nieposiadające ich numerów PESEL, nie będą mogły skutecznie ubiegać się o świadczenie pieniężne z tytułu ich zakwaterowania i wyżywienia. Problem z otrzymaniem pieniędzy mogą mieć zwłaszcza osoby, które gościły u siebie uchodźców w pierwszych tygodniach po wybuchu wojny (kiedy jeszcze uproszczona procedura nadawania numeru PESEL obywatelom Ukrainy nie obowiązywała) lub te, które nie spieszyły się ze składaniem wniosków.

W ocenie Rzecznika, zmiana dokonana ustawą z dnia 27 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, w zakresie konieczności podania we wniosku o świadczenie pieniężne numeru PESEL obywatela Ukrainy, w odniesieniu do wniosków dotyczących okresu przed datą jej wejścia w życie, tj. przed 30 kwietnia 2022 r. i złożonych po tej dacie, może budzić wątpliwości co do zgodności tej regulacji z zasadą demokratycznego państwa prawnego określoną w art. 2 Konstytucji i wynikającą z niej szczegółową zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.

W związku z powyższym, Rzecznik zwrócił się do Ministra z prośbą o przekazanie stanowiska w kwestii możliwości rozwiązania przedstawionego problemu.

 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu: