Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



głoszenie udziału w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi kasacyjnej od wyroku WSA oddalającego skargę na postanowienie Dyrektora IAS odnośnie wysokości zobowiązania w podatku od spadków i darowizn z dnia 2022-05-25.

Adresat:
Naczelny Sąd Administracyjny
Sygnatura:
V.511.388.2022
Data sprawy:
2022-05-25
Rodzaj sprawy:
przystąpienie do postępowania sądowego (PS)
Nazwa zepołu:
Zespół Prawa Administracyjnego i Gospodarczego
Wynik sprawy:
Opis sprawy:

głoszenie udziału w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi kasacyjnej od wyroku WSA oddalającego skargę na postanowienie Dyrektora IAS odnośnie wysokości zobowiązania w podatku od spadków i darowizn.

Rzecznik Praw Obywatelskich zgłosił udział w postępowaniu toczącym się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (dalej: "NSA") w sprawie ze skargi kasacyjnej H. P. (dalej: "Skarżąca") od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. (dalej: "WSA w G.") z dnia 23 czerwca 2021 r. oddalającego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej: "Dyrektor IAS") z dnia 5 lutego 2021 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej w podatku od spadków i darowizn. Jednocześnie, stosownie do art. 185 ppsa, Rzecznik wniósł o uwzględnienie w całości skargi kasacyjnej.

RPO wskazał, iż istota sporu w niniejszej sprawie koncentruje się na ustaleniu, czy zaistniały w przedstawionym stanie faktycznym przesłanki do zmiany decyzji ustalającej wysokość zobowiązania w podatku od spadków i darowizn, określone w art. 254 Ordynacji podatkowej.

Rzecznik zauważył, że zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn powstaje w podobny sposób jak w podatku od nieruchomości, czy w podatku rolnym - tj. w drodze decyzji ustalającej wysokość zobowiązania. Skoro zatem ustawodawca przewidział w przepisach materialnych dotyczących tych podatków (które wykazują podobieństwo z podatkiem od spadków i darowizn w zakresie powstania obowiązku podatkowego) wpływ zmiany okoliczności determinujących wysokość zobowiązania - co z kolei warunkuje możliwość skorzystania z instytucji przewidzianej w art. 254 Ordynacji podatkowej, to do możliwości skorzystania z tego trybu zmiany decyzji ostatecznej powinna mieć zastosowanie ta sama rationis, która odnosi się do wyżej wskazanych podatków.

W opinii RPO w sprawie Skarżącej występują przesłanki zastosowania analogii legis, za czym przemawia ratio legis przepisu art. 254 Ordynacji podatkowej, jak i aksjologiczna podstawa zawartej w nim instytucji prawnej. Instytucja zmiany decyzji ostatecznej wskutek zmiany okoliczności faktycznych pozwala zrealizować zarówno zasadę praworządności, jak i zasadę zaufania obywatela do państwa, zapewnienie bezpieczeństwa obrotu prawnego nie może bowiem być celem samym w sobie. Skarżąca nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji pewnych braków czy też luk w ukształtowanej procedurze. Przyjęcie poglądu przeciwnego skutkowałoby pozbawieniem jej możliwości odzyskania środków pieniężnych, które w związku z wypłatą zachowku powinny być jej zwrócone oraz byłoby równoznaczne z naruszeniem konstytucyjnej zasady równości.