Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich

wystąpienie do Ministra Obrony Narodowej w sprawie sposobu obliczania uposażenia za dyżury żołnierzy aktywnej rezerwy.

Do Rzecznika Praw Obywatelskich zwracają się żołnierze aktywnej rezerwy, którzy pełnią służbę w systemie dyżurów 24-godzinnych. Ich uposażenie ze względu na sposób rozliczania jest o 1/3 niższe od innych żołnierzy aktywnej rezerwy, którzy służby w takim systemie nie pełnią. Problem poruszany przez wnioskodawców wynika z faktu, że żołnierzom odbywającym ćwiczenia wojskowe oraz żołnierzom pełniącym służbę w aktywnej rezerwie uposażenie przysługuje za każdy dzień trwania tych ćwiczeń albo pełnienia służby (art. 479 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny- Dz.U. z 2024 r., poz. 248 ze zm.). W ten sposób na jeden 24-godzinny dyżur „składają się” trzy ośmiogodzinne dniówki. Jednak ze względu na to, że stawki zostały określone w kwotach dziennych, uposażenie przysługuje tylko za dwa dni.

W przypadku pełnienia służby w systemie dyżurowym przez żołnierzy zawodowych, których uposażenie rozliczane jest w kwotach miesięcznych, problem nie występuje, bowiem żołnierzom zawodowym rozliczany jest czas służby zgodnie z normami określonymi w art. 275 ust. 2 ustawy.

Rzecznik zwrócił się do Premiera z uprzejmą prośbą o zbadanie przedstawionego problemu oraz poinformowanie o możliwościach jego rozwiązania.

 

Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:

Data odpowiedzi:

Opis odpowiedzi:

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej w piśmie z 31 lipca 2025 r. zaznaczył, że służbę w aktywnej rezerwie, zgodnie z art. 131 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny, tworzą osoby, które dobrowolnie zadeklarowały chęć pełnienia tej służby. Na etapie powołania znały one warunki pełnienia służby i zakres obowiązków na stanowisku służbowym.

Zgodnie z art. 243 ust. 3 ustawy służbę w aktywnej rezerwie żołnierz pełni w określonych przez dowódcę jednostki wojskowej dniach służby. Regulacja ta nie odnosi się więc do realizowanych zadań, a czas służby jest określony wyłącznie w dniach. Oznacza to, że żołnierze aktywnej rezerwy pełnią służbę przez cały dzień, a nie tylko przez jego część, np. przez osiem godzin. Według Sekretarza teza, że „na jeden 24-godzinny dyżur składają się trzy ośmiogodzinne dniówki” nie znajduje oparcia w obowiązującym stanie prawnym.

Sekretarz przywołał dyspozycję normy art. 479 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem żołnierzom odbywającym ćwiczenia wojskowe oraz żołnierzom pełniącym służbę w aktywnej rezerwie przysługuje – odpowiednio za każdy dzień trwania tych ćwiczeń albo pełnienia służby – uposażenie zasadnicze według stopnia etatowego zajmowanego stanowiska służbowego. Wskazane regulacje odnoszą się wyłącznie do żołnierzy niebędących żołnierzami zawodowymi, a wymiar czasu służby jest określony w kwotach dziennych i nie mają tu zastosowania przepisy zawarte w art. 275. ust. 1 ustawy, które określają wymiar czasu służby żołnierzy zawodowych. Szczegółowe normy w zakresie uposażenia żołnierzy aktywnej rezerwy są zawarte w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 grudnia 2022 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego oraz dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy niebędących żołnierzami zawodowymi.

Zdaniem Sekretarza przyjęte rozwiązania systemowe w zakresie pełnienia służby w aktywnej rezerwie tworzą jednolite rozwiązania bez względu na stanowisko służbowe, na jakim ta służba jest pełniona.