Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich

wystąpienie do Minister Edukacji Narodowej - w sprawie edukacji w zakresie zdrowia psychicznego.

W dniu 3 marca 2025 r. w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich obradowała Komisja Ekspertów ds. Ochrony Zdrowia Psychicznego. Przedmiotem dyskusji była depresja jako jedno z najpoważniejszych współczesnych wyzwań zdrowotnych i społecznych, zwłaszcza w kontekście młodych osób. Eksperci i osoby z doświadczeniem kryzysu zdrowia psychicznego zgodnie podkreślali konieczność wdrażania systemowych działań prewencyjnych, opartych na rzetelnej edukacji w zakresie zdrowia psychicznego.

Rzecznik z zadowoleniem odnotował podpisanie przez Minister Edukacji Narodowej, w dniu 6 marca 2025 r., projektów rozporządzeń dotyczących podstawy programowej dla przedmiotów „edukacja obywatelska” i „edukacja zdrowotna”, które mają być nauczane od 1 września 2025 r. Analiza projektu podstawy programowej dla edukacji zdrowotnej wskazuje na obecność istotnych treści z zakresu psychoedukacji, takich jak: uzależnienia, przemoc rówieśnicza i seksualna, zaburzenia nastroju, neuroróżnorodność, rozwój psychiczny czy niepełnosprawność. Nie było dotąd w ramach proponowanych, konkretnych przedmiotów propozycji lekcji, które – prowadzone przez wykwalifikowanych w danym obszarze nauczycieli – odnosiłyby się wprost do funkcjonowania emocjonalnego człowieka, a także wskazywałyby na te elementy, które uczyłyby młodego człowieka o działaniach, jakie powinien podjąć, doświadczając sytuacji kryzysowej lub też obserwując ją u rówieśników.

Zgodnie z dostępnymi informacjami nauczanie przedmiotu „edukacja zdrowotna” ma mieć charakter dobrowolny. Choć decyzja ta pozostaje w gestii organów odpowiedzialnych za system edukacji, Rzecznik zwraca uwagę, że – w kontekście pogarszającej się kondycji psychicznej młodzieży – zasadne byłoby objęcie tą formą nauczania jak najszerszego grona uczniów.

W związku z powyższym Rzecznik zwrócił się do Minister Edukacji Narodowej z prośbą o przedstawienie, w jaki sposób resort planuje zachęcać szkoły do wdrażania nowego przedmiotu i objęcia nim jak największej liczby uczniów. Poprosił także o informacje, czy planowane są inne działania służące upowszechnianiu wiedzy o zdrowiu psychicznym w systemie oświaty, a także czy resort podejmie inicjatywy edukacyjne adresowane do rodziców, dotyczące wspierania psychospołecznego funkcjonowania dzieci i młodzieży.

 

Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:

Data odpowiedzi:

Opis odpowiedzi:

Minister Edukacji Narodowej poinformowała, że edukacja zdrowotna ma charakter kompleksowy i służy budowaniu kompetencji uczniów w zakresie zdrowia fizycznego, psychicznego i społecznego. Minister podkreśliła, że program przedmiotu został opracowany przez międzyresortowy zespół ekspertów, poddany szerokim konsultacjom społecznym oraz dostosowany do aktualnych wyzwań zdrowotnych i potrzeb uczniów.
Poinformowała także, że od roku szkolnego 2026/2027 edukacja zdrowotna ma być częściowo obowiązkowa, z wyłączeniem zagadnień dotyczących zdrowia seksualnego, które pozostaną nieobowiązkowe i zależne od decyzji rodziców lub pełnoletnich uczniów. Jednocześnie podkreśliła znaczenie działań na rzecz zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, w tym profilaktyki przemocy rówieśniczej, wsparcia w kryzysach psychicznych oraz przeciwdziałania stygmatyzacji.
Minister wskazała również na szeroko zakrojone działania systemowe, obejmujące szkolenia nauczycieli, przygotowanie materiałów edukacyjnych, realizację programów psychoedukacyjnych i projektów wspierających zdrowie psychiczne uczniów, a także współpracę z ekspertami, organizacjami społecznymi i innymi resortami. Celem tych działań jest budowanie bezpiecznego i wspierającego środowiska szkolnego oraz rozwój skutecznych mechanizmów wsparcia psychologiczno-pedagogicznego.