wystąpienie do Komendanta Głównego Straży Granicznej w sprawie niewykonywania środków tymczasowych ETPC wobec migrantów z dnia 2025-06-25.
wystąpienie do Komendanta Głównego Straży Granicznej w sprawie niewykonywania środków tymczasowych ETPC wobec migrantów.
W dniu 25 kwietnia br. przedstawiciele Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka wizytowali Placówkę Straży Granicznej w T. Przedstawiciele SG przedstawili pogląd, że środki tymczasowe obowiązują wyłącznie na terytorium RP. Zgodnie z tym stanowiskiem, osoby stawiające się na przejściu granicznym w Terespolu, wobec których ETPC zastosował ten środek, nie spełniają tego kryterium, ponieważ nie przeszły odprawy paszportowej i nie zostały formalnie wpuszczone do Polski. Według SG o faktycznym przebywaniu cudzoziemca w RP – w kontekście środka tymczasowego – decyduje moment jego skutecznej odprawy paszportowej. Dopiero od tego momentu SG uznaje się za zobowiązaną do stosowania środka tymczasowego. Zdaniem funkcjonariuszy SG, osoby oczekujące na odprawę w T. nie są objęte ochroną wynikającą z tych środków.
Rzecznik Praw Obywatelskich zauważa, że Europejski Trybunał Praw Człowieka zdecydowanie odrzucił prezentowaną przez funkcjonariuszy polskiej Straży Granicznej interpretację, potwierdzając obowiązek realizacji środków tymczasowych wobec cudzoziemców znajdujących się na terytorium Polski, niezależnie od momentu formalnego przejścia odprawy paszportowej. Oznacza to, że sam fakt, iż dany cudzoziemiec nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (lub gdy ten fakt jest kwestionowany), nie zwalnia organów publicznych państwa-strony z obowiązku realizacji środka tymczasowego. Trybunał uznał zatem, że osoby stawiające się w punktach odprawy granicznej prowadzonych przez jednostki polskiej Straży Granicznej bez wątpienia podlegają jurysdykcji Rzeczypospolitej Polskiej.
Ponadto, Rzecznik Praw Obywatelskich podkreślił, że realizacja środka tymczasowego nie może być uzależniona od uprzedniego złożenia deklaracji dotyczącej ubiegania się o ochronę międzynarodową. Obowiązek wykonania środków tymczasowych wynika z samego faktu objęcia danej osoby jurysdykcją państwa-strony Konwencji.
W związku z powyższym, Rzecznik zwrócił się do Komendanta Głównego Straży Granicznej z prośbą o odniesienie się do przedstawionych uwag oraz o podjęcie działań mających na celu zapewnienie, że Placówka Straży Granicznej w T. będzie realizować zobowiązania Rzeczypospolitej Polskiej wynikające ze środków tymczasowych wydawanych przez Europejski Trybunał Praw Człowieka wobec cudzoziemców stawiających się na przejściu granicznym.
Generał dywizji podkreślił, że na stronie intranetowej Straży Granicznej systematycznie zamieszczane są wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wydawane w sprawach, które znajdują się we właściwości Straży Granicznej, między innymi wyrok w sprawie M. K. i inni przeciwko Polsce. Notatka na temat tego i innych wyroków zamieszczono ponadto w dokumencie „Plan Straży Granicznej w obszarze ochrony praw człowieka na rok 2025”. Dokument rozesłano do służbowego wykorzystania do wszystkich jednostek terenowych Straży Granicznej.
Generał dywizji – w kontekście ewentualnych rozbieżności w sposobie interpretowania obowiązku stosowania środków tymczasowych zarządzanych przez Europejski Trybunał Praw Człowieka – zapewnił, że w odrębnej korespondencji okólnej zostaną przypomniane obowiązujące w tym obszarze zasady, w szczególności stanowisko wyrażone w wyroku w sprawie M. K. i inni przeciwko Polsce. W wyroku tym Trybunał orzekł, że Polska nie wywiązała się z obowiązków wynikających z art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Generał dywizji stwierdził, że bardzo wnikliwie przeanalizował przypadki stawiania się w przejściu granicznym w T. cudzoziemców, wobec których Trybunał zarządził środek tymczasowy, zakazując Polsce usuwania ich z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej do danego dnia. Pojedyncze przypadki odmowy wjazdu i zawrócenia na Białoruś wynikały najczęściej z sytuacji, w której cudzoziemiec zgodnie z obowiązującymi przepisami nie mógł zostać uznany za osobę, której należy zezwolić na wjazd. Polska nie otrzymała natomiast w danym momencie informacji o zarządzenia przez Trybunał środka tymczasowego. Niejednokrotnie Trybunał opóźniał się w przesłaniu takiej informacji od kilku godzin do nawet jednego dnia.
Gdy Straż Graniczna otrzymuje od Trybunału decyzję, rozsyła ją elektronicznie i niezwłocznie zamieszcza w systemie informatycznym wykorzystywanym w trakcie czynności kontrolnych i weryfikacyjno-kontrolnych. Jednak zastosowanie się przez Państwo do danego środka tymczasowego jest możliwe dopiero po powiadomieniu przez Trybunał o jego zarządzeniu. Dopiero po otrzymaniu takiej informacji, funkcjonariusze Straży Granicznej realizują dalsze czynności zgodnie z danym zarządzeniem. O każdym przypadku Trybunał jest rzetelnie informowany.
Generał dywizji zapewnił, że funkcjonariusze Straży realizują czynności wobec cudzoziemców w na podstawie i w granicach prawa.