Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich

wystąpienie do Prezesa Rady Ministrów w sprawie potrzeby koordynacji działań organów władzy publicznej w obszarze ochrony zdrowia psychicznego.

Podczas posiedzenia Komisji Ekspertów ds. Ochrony Zdrowia Psychicznego, która działa przy Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich zwrócono uwagę na to, że w obszarze zdrowia psychicznego niezbędne jest współdziałanie licznych instytucji i organizacji na poziomie m.in. gminy i powiatu. Jednocześnie stwierdzono, że istnieje potrzeba stworzenia nowego podmiotu na poziomie instytucjonalnej władzy państwowej. Według Komisji zadanie tego podmiotu powinno polegać nie tylko na doraźnych reformach w zakresie psychiatrii, lecz także na skupieniu inicjatyw związanych z ochroną zdrowia psychicznego obywateli Polski.

Rzecznik zaznaczył, że w debacie społecznej toczą się dyskusje dotyczące szeroko pojętej kondycji psychicznej Polek i Polaków, m.in. konieczności wyższego poziomu ochrony dzieci przed kryzysem psychicznym. Tematy poruszane w tych dyskusjach znajdują się w obszarze zainteresowania kilku ministerstw. W związku z tym nieadekwatny do obecnych potrzeb jest par. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 października 2023 r. w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2023-2030 (Dz.U. z 2023 r. poz. 2480).

Po analizie dyskusji związanych z ochroną zdrowia psychicznego Rzecznik stwierdził, że istnieje potrzeba ustanowienia oddzielnego organu – jeżeli to możliwe, na poziomie Rady Ministrów. Organ ten koordynowałby prace, inicjatywy i działania mające na celu poprawę funkcjonowania systemu ochrony zdrowia psychicznego. Według Rzecznika podejmowanie podobnych aktywności z poziomu jednego ministerstwa jest obecnie nieefektywne. Ponadto działania na poziomie centralnym mogłyby efektywnie, dynamicznie i szybko doprowadzić do modyfikacji np. niewłaściwych praktyk.

Rzecznik zwrócił się z prośbą o rozważenie wprowadzenia zmian prawodawczych (w szczególności obejmujących par. 3 ww. rozporządzenia) oraz powołania przez Prezesa Rady Ministrów przy Radzie Ministrów pełnomocnika. Zadaniem pełnomocnika powinna być koordynacja ogólnokrajowych działań związanych w ochroną zdrowia psychicznego obywateli Polski.

 

Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:

Data odpowiedzi:

Opis odpowiedzi:

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia poinformował, że od roku 2018 prowadzony jest pilotaż centrów zdrowia psychicznego. Jego celem jest przetestowanie środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej opartego na centrach zdrowia psychicznego w zakresie organizacji, finansowania, jakości oraz dostępności doświadczeń opieki zdrowotnej. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 24 czerwca 2025 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego, pilotaż potrwa do 31 grudnia 2025 r.

Minister Zdrowia w dniu 4 grudnia 2024 r. powołała Zespół do spraw zmian systemowych w centrach zdrowia psychicznego (organ pomocniczy ministra właściwego do spraw zdrowia). Jego celem jest przygotowywanie propozycji rozwiązań w zakresie systemu ochrony zdrowia psychicznego, przy udziale przedstawicieli środowiska psychiatrycznego, Narodowego Funduszu Zdrowia oraz Ministerstwa Zdrowia. Obecnie prace Zespołu skupiają się na wypracowaniu modelu finansowania centrów zdrowia psychicznego oraz opracowaniu standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej w centrach zdrowia psychicznego. Celem tego standardu jest ustrukturyzowanie funkcjonowania centrów zdrowia psychicznego na terenie całego kraju (po zakończonym programie pilotażowym).

Ponadto celem Ministerstwa Zdrowia jest przygotowanie odpowiednich projektów legislacyjnych, które umożliwią właściwe zaimplementowanie testowanych w pilotażu rozwiązań do całości systemu ochrony zdrowia psychicznego, aby rozszerzyć dostęp do opieki udzielanej w centrach zdrowia psychicznego.