wystąpienie do Wiceprezesa Rady Ministrów – Ministra Obrony Narodowej w sprawie przestrzegania praw i wolności żołnierzy oraz warunków pełnienia służby w 31. Bazie Lotnictwa Taktycznego w P z dnia 2025-07-03.
wystąpienie do Wiceprezesa Rady Ministrów – Ministra Obrony Narodowej w sprawie przestrzegania praw i wolności żołnierzy oraz warunków pełnienia służby w 31. Bazie Lotnictwa Taktycznego w P.
W dniu 21 maja 2025 r. pracownicy Biura Rzecznika Praw Obywatelskich – Wydziału ds. Żołnierzy i Funkcjonariuszy – wizytowali 31. Bazę Lotnictwa Taktycznego w P. Podstawowym problemem Sił Powietrznych sygnalizowanym przez żołnierzy jest odpływ wyszkolonej kadry (pilotów, techników) po nabyciu podstawowych praw emerytalnych. Koszt szkolenia pilota samolotów odrzutowych od podstaw do osiągnięcia poziomu pilota samolotu F-16 jest szacowany na ok. 200 milionów złotych. Powodem odejścia pilotów, jak deklarują, jest szukanie stabilizacji życiowej. Ciągłe działanie w warunkach zwiększonej gotowości powoduje, że żołnierze są przepracowani i nie mają czasu na życie prywatne.
Podobnie jest z technikami obsługującymi samoloty, którzy tworzą bardzo wąską grupę wybitnych specjalistów. Jednym z powodów odejścia jest w dalszym ciągu nieuregulowana sprawa „odprawy mieszkaniowej” i niedostępności mieszkań. Wojsko w okresie zmniejszania swojej liczebności w latach poprzednich pozbywało się m.in. mieszkań służbowych, odsprzedając je emerytom wojskowym. Obecnie przy zwiększaniu liczebności armii brakuje mieszkań służbowych dla kadry w pobliżu jednostki. To komplikuje życie rodzinne żołnierzom zawodowym i jest jedną z przyczyn odejść ze służby kadry ze średnim stażem, czyli najcenniejszych, samodzielnych żołnierzy.
Duża część zainteresowanych podejmuje decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej na podstawie pogłosek o pracach legislacyjnych mających na celu zlikwidowanie odprawy mieszkaniowej. Żołnierze oczekują na cykliczne informacje lub komunikaty MON w tej sprawie. Chodzi o jednoznaczny sygnał, że nie są prowadzone żadne działania zmierzające do pozbawienia żołnierzy tej odprawy.
Oficerowie kadrowi sygnalizowali brak rozwiązań systemowych, które pozwoliłyby na czasowe obsadzanie (w zastępstwie) etatów osób podczas ich dłuższej nieobecności, na przykład żołnierzami aktywnej rezerwy. Utrudnia to zachowanie ciągłości służby i pracy, a po roku nieobecności żołnierza jednostka traci etat.
W trakcie spotkań żołnierze zaproponowali skrócenie czasu wysługi potrzebnej do mianowania na wyższy stopień wojskowy w korpusie podoficerów młodszych. Podnieśli także problem dodatku za obsługę statku powietrznego. Dostają go bowiem wyłącznie ci żołnierze, którzy „dotykają” statku. Na przykład w sytuacji gdy jeden technik podaje przewód drugiemu, który podłącza go bezpośrednio do statku powietrznego. W ocenie zainteresowanych dodatek może być nieco niższy, ale nie można pomijać takich żołnierzy.
W pionie logistyki ujawnił się problem z żołnierzami wykonującymi zadania starszego podoficera eksploatacji i zaopatrzenia, którzy nie otrzymują dodatku przeznaczonego dla szefa służby, choć faktycznie wykonują takie zadania.
Z kolei w przypadku małżeństw wojskowych przepisy nie precyzują, kto i w jaki sposób sprawować będzie opiekę nad dziećmi w sytuacji ogłoszenia mobilizacji. Żołnierze obawiają się, że w takich okolicznościach może pojawić się problem ze stawieniem się w jednostce jednego z opiekunów dziecka.
Żołnierki podnosiły, że ze względu na karmienie piersią nie mogą przystąpić do egzaminu z wychowania fizycznego. Z kolei brak zdanego egzaminu ma wpływ na ich rozwój zawodowy. Ponadto w ocenie zainteresowanych w Siłach Zbrojnych brakuje zachęt równoważących opiekę nad dzieckiem i rozwój zawodowy.
Rzecznik dokonał analizy przepisów pragmatyki służbowej żołnierek odnoszących się do sygnalizowanego problemu. RPO zauważył, że norma prawna wynikająca z art. 332 ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny w zakresie, w jakim nakazuje obligatoryjne zwolnienie żołnierki zawodowej ze sprawdzianu sprawności fizycznej, w okresie karmienia dziecka piersią, może stanowić dyskryminację w zatrudnieniu ze względu na płeć (art. 33 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji). Przeciwskazania do przystąpienia do takiego egzaminu mogą naturalnie wynikać z zaleceń lekarskich do ograniczenia aktywności fizycznej, względnie skrajnie wyczerpującej aktywności. Wydaje się, że okoliczności takie powinny być jednak oceniane a casu ad casum, a nakazu takiego nie należy formułować in gremio wobec wszystkich żołnierek karmiących.
Według Rzecznika należałoby uznać czas przewidziany na karmienie piersią za czas uwagi poświęcanej dziecku i pomost pomiędzy życiem rodzinnym a życiem zawodowym. W zależności od potrzeb pozwoliłoby to np. na skrócenie czasu pracy przez ojca dziecka, natomiast żołnierce na bezkolizyjny powrót do służby w pełnym wymiarze i rozwój zawodowy. Żołnierkom pozbawionym pokarmu, a także przysposabiającym małe dzieci, rozwiązanie takie umożliwiłoby skorzystanie z prawa do przerw na karmienie, względnie do skróconego czasu służby.
RPO wskazał również, że brak strzelnicy na terenie jednostki w znacznym stopniu utrudnia proces szkolenia strzeleckiego. Aktualnie żołnierze dowożeni są na strzelnice w P., Ś. lub B., co wydłuża czas trwania szkolenia oraz generuje dodatkowe koszty transportu. Przybywa ludzi w bazie, a póki co, nie jest planowana rozbudowa infrastruktury.
Żołnierki podnosiły także, że w jednostce brakuje toalet, szatni i pryszniców przeznaczonych dla kobiet.
W trakcie spotkań z żołnierzami szeregowi podnosili, że brakuje norm należności za pasy taktyczne. Wskazywali także na problemy związane z opiniowaniem służbowym – w ich ocenie bardzo łatwo zwolnić szeregowego zawodowego ze służby. Zasygnalizowane zostało także niewłaściwe, pozbawione szacunku zachowanie bezpośrednich dowódców, rodem z zasadniczej służby wojskowej.
Żołnierze obsługi technicznej podnosili, że nie posiadają spełniających wymogi butów. Jednostka nie dysponuje wszystkimi rozmiarami umundurowania, które pomimo zamówień nie są dostarczane. Podobnie wygląda sytuacja z rozmiarami hełmów. Podniesiono również, że rozmiary mundurów (pomimo takiego samego oznaczenia) różnią się od siebie w zależności od producenta.
Żołnierze ocenili bieliznę termiczną, którą kupują prywatnie, jako niespełniającą wymogów. W kontekście dopuszczenia do użytkowania przez żołnierzy niektórych składników wyposażenia np. butów czy plecaków militarnych zakupionych prywatnie – zaproponowano rozważenie celowości wprowadzenia także ryczałtu za takie zakupy.
Rzecznik zwrócił uwagę, że 31. Baza Lotnictwa Taktycznego jest obsługiwana przez Wojskową Straż Pożarną. Służba odbywa się w zespołach trzyosobowych w pojeździe wyposażonym w urządzenia do podawania środka gaśniczego. Ze względu na podział zadań w zespole musi być trzech strażaków, jednak kabina wozu strażackiego nie jest do tego przystosowana. Ponadto z uzyskanych informacji wynika, iż zakupy wozów strażackich na potrzeby straży lotniskowych dokonywane są bez konsultacji ze strażakami.
Rzecznik poprosił Wiceprezesa Rady Ministrów – Ministra Obrony Narodowej o zajęcie stanowiska w sprawie przedstawionych problemów.
Sygnały dotyczące trudności w systemowym zastępowaniu żołnierzy podczas ich dłuższej nieobecności są na bieżąco rozpoznawane i analizowane w kontekście efektywnego zarządzania zasobami kadrowymi w jednostkach wojskowych. W chwili obecnej obowiązujące przepisy i regulacje kadrowe przewidują w pełni mechanizmy czasowego zastępowania żołnierzy zawodowych na etatach podczas ich dłuższej nieobecności.
W ocenie Sekretarza Stanu tego zarzut nieczytelnej ścieżki rozwoju zawodowego jest więc niezasadny. Ministerstwo dokłada starań, aby system awansów, uprawnień i świadczeń odpowiadał realnym potrzebom żołnierzy, jednocześnie gwarantując wysokie standardy, jakości i efektywności służby. Sekretarz zapewnił, że wszelkie postulaty są przedmiotem analiz i będą uwzględniane w dalszym rozwoju polityki kadrowej i socjalnej.
W odniesieniu do kwestii związanej z zakwaterowaniem żołnierzy Sekretarz wskazał, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej odprawa mieszkaniowa przysługuje żołnierzowi zawodowemu zwalnianemu z zawodowej służby wojskowej zamieszkałemu w kwaterze, o ile nabył on prawo do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej lub który do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie otrzymał decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego, o ile nabył prawo do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej. Kierownictwo MON wielokrotnie publicznie informowało, że nie są prowadzone żadne działania zmierzające do pozbawienia żołnierzy odprawy mieszkaniowej. Wielokrotnie również dementowano krążące wśród żołnierzy pogłoski o rzekomych planach likwidacji tej odprawy.
Odnosząc się do wątpliwości, kto w przypadku małżeństw wojskowych będzie sprawował opiekę nad dziećmi w razie ogłoszenia mobilizacji, Sekretarz wyjaśnił, że kwestię tę reguluje odpowiednio art. 556 ust. 3 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny. Przepis ten dopuszcza zwolnienie żołnierza zawodowego ze służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji, ogłoszenia stanu wojennego i w czasie wojny, w celu sprawowania opieki nad dziećmi do lat 16, gdy oboje rodzice są żołnierzami lub gdy żołnierz samotnie sprawuje tę opiekę, a nie ma innego członka rodziny, któremu można powierzyć jej sprawowanie.
Zakupy pojazdów ratowniczo-gaśniczych dla pododdziałów Wojskowej Staży Pożarnej są realizowane w ramach Planu Modernizacji Technicznej SZ RP w oparciu o Wymagania Techniczno-Użytkowe opracowywane przez Instytucję Ekspercką (Inspektorat Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej) na podstawie aktualnie obowiązujących wymagań określonych we wskazanych przepisach.
Przedstawiona przez strażaków 31. BLT sprawa dotycząca nieprzystosowania kabiny o ilości miejsc do siedzenia we trzy osoby przez dłuższy czas, może zostać rozwiązana poprzez wprowadzenie zmian organizacyjnych służby. Polegałyby one na wydzieleniu do zabezpieczenia operacji lotniczych lekkiego lotniskowego samochodu ratowniczo-gaśniczego posiadającego czteroosobowy przedział pasażerski w celu podwyższenia komfortu służby.