wystąpienie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przedstawienia uwag po wizytacji Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w P z dnia 2025-07-17.
wystąpienie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przedstawienia uwag po wizytacji Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w P.
Przedstawiciele Biura Rzecznika Praw Obywatelskich wizytowali Komendę Wojewódzką Państwowej Straży Pożarnej w P. Celem wizytacji była ochrona praw i wolności obywatelskich strażaków, a także zapoznanie się z warunkami pełnionej przez nich służby, płynącymi z niej zagrożeniami dla życia i zdrowia oraz działaniami zmierzającymi do ich minimalizacji.
Problemem, który wskazali strażacy jest fakt, że wozy bojowe muszą spełniać wysokie normy (Euro 6), co wiąże się z dodatkowym wyposażeniem, mało przydatnym w akcjach ratowniczo-gaśniczych, natomiast podnoszącym drastycznie koszty zakupu i generującym dodatkowe, poważne problemy eksploatacyjne. Nie kwestionując zasadności istnienia takich norm w ogóle strażacy podnosili, że wóz bojowy straży pożarnej ma bardzo konkretne przeznaczenie polegające m.in. na sprawnym przemieszczaniu się po najróżniejszym podłożu, często dodatkowo obciążony dużą ilością środka gaśniczego i sprzętu potrzebnego do wykonywania zadań. Istniejące systemy elektroniczne i czujniki stanowią poważne utrudnienie, a czasem wręcz niebezpieczeństwo dla realizacji zadań. W ocenie strażaków korzystniejsze byłoby wzmocnienie wozów bojowych i doposażenie w sprzęt ratowniczo-gaśniczy.
Kolejnym problemem związanym z wozami bojowymi PSP są pozostające na obowiązkowym wyposażeniu tachografy, mimo że straż pożarna nie ma obowiązku ich używania. Aktualnie produkowane wozy bojowe nadbudowywane są na dostępnych na rynku ciągnikach, które muszą posiadać fabrycznie zainstalowane tachografy. Wymontowanie tachografu powoduje zakłócenia innych systemów elektronicznych, a to z kolei może utrudniać, a czasem wręcz uniemożliwiać jazdę takim pojazdem. Biorąc pod uwagę, znaczny koszt jednostkowy zakupu wozu bojowego, wydaje się zasadny postulat funkcjonariuszy, dotyczący rozważenia wyłączenia rejestrowania takich wozów w powszechnym systemie i objęcie Państwowej Straży Pożarnej rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1 września 2023 r. w sprawie rejestracji pojazdów Służby Ochrony Państwa, Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej i Krajowej Administracji Skarbowej wykorzystywanych przez Służbę Celno-Skarbową.
Problemem okazują się także szczepienia ochronne, które powinni przechodzić cyklicznie strażacy, szczególnie pełniący służbę w grupach poszukiwawczo-ratowniczych. Właśnie członkowie tych grup są najbardziej narażeni na kontakt z różnego rodzaju czynnikami chorobotwórczymi. Z uzyskanych informacji wynika, że zaplanowane szczepienia nie zostały wykonane, przede wszystkim, ze względu na brak środków finansowych na zakup szczepionek.
Funkcjonariusze i pracownicy cywilni wskazywali na przeciążenie zadaniami, zwłaszcza w zakresie czynności kontrolno-rozpoznawczych. Poza planowymi kontrolami i zgłoszeniami dochodzą działania zlecone przez sąd, prokuraturę, NIK, starostę czy wójta. Utrudnieniem jest też obowiązek zachowania 7-dniowego terminu od doręczenia upoważnienia (art. 23 ust. 7 ustawy o PSP), co ogranicza możliwość szybkiego reagowania. W sprawach wymagających opinii PSP termin wynosi trzy dni. Zdarza się również, że informacja o kontroli prowadzi do tymczasowego usunięcia nieprawidłowości (np. blokowania dróg pożarowych), które po czasie ponownie się pojawiają.
W związku z powyższym Rzecznik zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zajęcie stanowiska w kwestii zasygnalizowanych wyżej problemów.
W kontekście wyposażenia pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t w tachografy – do których mają zastosowanie przepisy rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. Podsekretarz wskazał, że zgodnie z art. 3 lit. c ww. rozporządzenia, nie znajduje ono zastosowania do przewozu drogowego pojazdami będącymi własnością m.in. straży pożarnej, gdy przewóz jest wykonywany w związku z zadaniami powierzonymi tej służbie i pozostaje pod ich kontrolą.
Jednocześnie Podsekretarz Stanu poinformował, że w PSP nie ma obowiązku wykonywania szczepień ochronnych wśród strażaków. Kierownicy jednostek organizacyjnych PSP są odpowiedzialni za planowanie środków finansowych na profilaktyczną ochronę zdrowia, w tym na szczepienia ochronne. Obowiązkowym szczepieniom ochronnym podlegają wyłącznie członkowie grup ratowniczych delegowanych do pełnienia służby poza granicą państwa.
W Komendzie Głównej PSP trwają prace nad zmianą przepisu prawa dotyczącego wcześniejszego zawiadamiania o czynnościach kontrolno-rozpoznawczych. Planowana zmiana ma na celu poszerzenie katalogu sytuacji, gdy z uwagi na interes kontrolowanego lub ważny interes społeczny upoważnienie może być doręczone w chwili przystąpienia do czynności kontrolno-rozpoznawczych. Zaproponowano również nowelizację ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Nowelizacja polega na wprowadzeniu przepisów prawa zakazujących postoju na dojeździe ratowniczym oraz umożlwiających usunięcie pojazdu pozostawionego na dojeździe ratowniczym na koszt właściciela, jak również określeniu definicji ustawowej dojazdu ratowniczego. Zmiany umożliwią egzekwowanie przez Policję i straż gminną (miejską) przepisów ruchu drogowego, w celu utrzymania przejezdności dojazdów dla służb ratowniczych do obiektów, w tym dróg pożarowych.