wystąpienie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie obowiązku poinformowania kierowcy o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy z dnia 2025-10-29.
wystąpienie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie obowiązku poinformowania kierowcy o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy.
Do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają wnioski kierowców, których nie poinformowano o zwrocie prawa jazdy po uprzednim jego zatrzymaniu za pokwitowaniem. W badanych przez RPO sprawach ujawniła się luka prawna, polegająca na braku przepisów nakazujących poinformowanie kierowcy, którego prawo jazdy zatrzymano elektronicznie za pokwitowaniem o jego zwrocie. Obecnie przepisy przerzucają obowiązek pozyskania tej informacji na kierowcę.
Przepisy regulujące zwrot prawa jazdy zawarto w art. 137 Prawa o ruchu drogowym. Jego zatrzymanie rodzi obowiązek rozstrzygnięcia przez prokuratora lub sąd o zatrzymaniu prawa jazdy lub o jego zwrocie. W razie wydania postanowienia o zwrocie, art. 137 ust. 5 p.r.d. wymaga poinformowania o tym jego właściciela.
Tak się jednak nie dzieje, gdy prawo jazdy zatrzymano w związku z podejrzeniem prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu (art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a p.r.d.). W tym przypadku nie przekazuje się informacji o zatrzymaniu prawa jazdy sądowi lub prokuratorowi w terminie 7 dni od ich zatrzymania. Na podstawie art. 136 ust. 4 p.r.d., należy uzyskać wynik badania w ciągu 30 dni od dnia zatrzymania prawa jazdy - w przeciwnym razie należy zwrócić je kierowcy. W razie przekroczenia wskazanego terminu w Centralnej Ewidencji Kierowców umieszcza się jedynie informację o zwrocie prawa jazdy, nie informując o tym właściciela prawa jazdy
RPO wskazał, że tym samym, kierowcy krajowi, których poddano badaniom dla oceny trzeźwości lub zawartości środka działającego podobnie do alkoholu, są jedyną grupą, której nie informuje się o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy. Brak informowania wyłącznie określonej grupy obywateli, w ocenie Rzecznika, budzi wątpliwość z punktu widzenia art. 2 i art. 7 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Ograniczenie równego dostępu do informacji o ciążących na obywatelu prawach i obowiązkach – w tym obowiązku powstrzymywania się od prowadzenia pojazdów – w omawianym zakresie jest dokonane bez zachowania zasady proporcjonalności.
Brak jest jakiegokolwiek relewantnego kryterium różnicowania sytuacji prawnej kierowcy, któremu prawo jazdy jest zwrócone na mocy postanowienia prokuratora lub sądu z różnych powodów, od tej, któremu prawo jazdy jest zwrócone z mocy prawa z powodu nieuzyskania wyników badania krwi lub moczu w terminie. Jeśli nieterminowe uzyskanie wyników należy interpretować na korzyść kierowcy, to zupełnie nieuzasadnione z równościowego punktu widzenia jest nieinformowanie go o ustaniu przyczyny zatrzymania prawa jazdy i tym samym - przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami.
Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się z prośbą o analizę wskazanych problemów i rozważenie zainicjowania stosownych działań legislacyjnych.
Jednocześnie Sekretarz ocenił pozytywnie propozycję nowelizacji załącznika 9 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego, określającego wzór pokwitowania zatrzymania dokumentu, polegającą na uzupełnieniu zawartego w pokwitowaniu pouczenia o informację o treści art. 136 ust. 4 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. Propozycja ta pozwoliłaby na realizację postulatu zawartego w wystąpieniu Rzecznika Praw Obywatelskich, jak i znalazła uzasadnienie systemowe.