wystąpienie do Wiceprezesa Rady Ministrów – Ministra Obrony Narodowej w sprawie wątpliwości związanych z nierównym traktowaniem żołnierzy korzystających z prawa do zakwaterowania z dnia 2025-10-30.
wystąpienie do Wiceprezesa Rady Ministrów – Ministra Obrony Narodowej w sprawie wątpliwości związanych z nierównym traktowaniem żołnierzy korzystających z prawa do zakwaterowania.
W wyniku kierowanych do Rzecznika Praw Obywatelskich wniosków ujawniły się wątpliwości związane z nierównym traktowaniem żołnierzy korzystających z prawa do zakwaterowania w rozumieniu ustawy z dnia 10 sierpnia 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej.
Prawo do zakwaterowania żołnierza zawodowego jest realizowane w jednej z następujących form: przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego, przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej, wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Formę realizacji prawa do zakwaterowania wybiera żołnierz.
Problem pojawia się, gdy prawo do zakwaterowania, na wniosek żołnierza, jest realizowane w formie wypłaty świadczenia mieszkaniowego, a żołnierz korzysta w tym czasie z urlopu macierzyńskiego lub wychowawczego. Zgodnie z art. 48d ust. 6 ustawy z dnia 10 sierpnia 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej, w przypadku korzystania z urlopu macierzyńskiego i wychowawczego świadczenie mieszkaniowe przysługuje przez czas pobierania uposażenia. Tymczasem żołnierz zawodowy przebywający na urlopie wychowawczym zgodnie z art. 286 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny podlega przepisom Kodeksu pracy i nie otrzymuje uposażenia.
Żołnierz zawodowy, który przebywa na urlopie wychowawczym i nie pobiera uposażenia, nie otrzymuje również świadczenia mieszkaniowego. Wobec tego ustawodawca nie realizuje prawa do zakwaterowania wobec żołnierza zawodowego, który na podstawie art. 21 ust. 3 dokonał wyboru formy realizacji prawa do zakwaterowania w postaci wypłaty świadczenia mieszkaniowego. W przypadkach, gdy żołnierz zawodowy realizuje prawo do zakwaterowania w formie przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego lub przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej, ustawodawca nie odbiera mu prawa do zakwaterowania przez czas przebywania na urlopie wychowawczym. Rozwiązanie takie może naruszać zasadę równego traktowania, gdyż w nieporównywalnie lepszej sytuacji znajdują się żołnierze korzystający z prawa do zakwaterowania w naturze niż żołnierze pobierający świadczenie mieszkaniowe.
RPO zwrócił się z prośbą o rozważenie inicjatywy ustawodawczej w celu zniwelowania tej nierówności.
Dokonana przez resort obrony narodowej pogłębiona analiza zgłoszonych zagadnień wykazała, że w przedmiotowej sprawie należy podjąć próbę nowelizacji obowiązujących przepisów w taki sposób, aby wypłata świadczenia mieszkaniowego powiązana była z realizacją prawa do kwatery, a nie z uposażeniem. Przyjęcie takiej interpretacji uzasadnia fakt, iż przebywanie na urlopie wychowawczym nie pozbawia ani nie zawiesza prawa żołnierza zawodowego do zakwaterowania. W związku z czym, powinien on mieć również prawo do wypłaty świadczenia mieszkaniowego.
W ocenie Ministerstwa Obrony Narodowej aktualizacja stosownych przepisów wychodzi również naprzeciw szeroko rozumianej polityce prorodzinnej i demograficznej, zważywszy, że świadczenie to stanowi element zabezpieczenia życiowych potrzeb żołnierzy i ich rodzin. Zostanie podjęta procedura wprowadzenia odpowiednich zmian w regulacjach prawnych, które przyczynią się do poprawy opisanej sytuacji.