skarga nadzwyczajna od nakazu zapłaty wydanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym z dnia 2025-06-23.
skarga nadzwyczajna od nakazu zapłaty wydanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym.
Rzecznik Praw Obywatelskich z uwagi na konieczność zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, wniósł skargę nadzwyczajną co do całości prawomocnego nakazu zapłaty z 29 kwietnia 2020 r. wydanego przez Sąd Rejonowy w elektronicznym postępowaniu upominawczym.
RPO zaskarżonemu nakazowi zapłaty zarzucił naruszenie zasady ochrony prawa własności wyrażonej w art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz zasady ochrony konsumenta ustanowionej w art. 76 Konstytucji RP, poprzez nałożenie na pozwaną konsumentkę obowiązku spełnienia ze swego majątku świadczenia z tytułu nieważnej umowy pożyczki, zawartej w wyniku wprowadzenia jej w błąd przez pośrednika finansowego, który wykorzystując jej niewiedzę i brak rozeznania w sprawach finansowo-kredytowych, doprowadził ją do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, podczas gdy w świetle zasady ochrony konsumenta, przed wydaniem orzeczenia konieczne było zbadanie okoliczności zawarcia i ważności tej umowy, co nie zostało przeprowadzone. Zaskarżony nakaz zapłaty jest sprzeczny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, zwaną inaczej zasadą lojalności państwa względem obywateli. W niniejszej sprawie bowiem pozwana, podpisując 9 lutego 2017 r. dokumenty umowy pożyczki (kredytu konsumenckiego) udzielanego przez Bank S.A., miała uzasadnione przekonanie, że spełnia wyłącznie formalności wymagane dla uzyskania kredytu przez jej córkę oraz że nie będzie ponosić z tego tytułu żadnych kosztów w przyszłości. Przekonanie to było efektem oszustwa, którego dopuścili się wobec niej przedstawiciele pośrednika finansowego - spółki Europejska Grupa F. C. S.A. Działając w zaufaniu do państwa mogła jednak oczekiwać, że pozostaje pod ochroną organów państwowych przed nieuczciwymi praktykami przedsiębiorców. Tymczasem sąd, działając jako organ państwowy, wydał zaskarżony nakaz zapłaty, który nie uwzględnia faktu, iż umowa pożyczki była nieważna, gdyż pozwana - wówczas 70-cio letnia emerytka o niskiej świadomości prawnej i braku rozeznania w sprawach finansowo-kredytowych - została wprowadzona w błąd przez osoby, wobec których skierowano do sądu akty oskarżenia dotyczące udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, czyniącej z popełniania przestępstw stałe źródło dochodu. Wydanie zaskarżonego orzeczenia doprowadziło więc do podważenia zaufania pozwanej do organów państwa.
Jednocześnie złamana została też zasada bezpieczeństwa prawnego jednostki, ponieważ sąd nie udzielił żadnej ochrony pokrzywdzonej konsumentce.
W dodatku złamana została także wywodzona z art. 2 Konstytucji RP zasada sprawiedliwości społecznej przez to, że zaskarżony nakaz zapłaty stał się tytułem wykonawczym, na podstawie którego prowadzona jest od 5 lat przymusowa egzekucja z emerytury pozwanej, obejmująca roszczenia materialnoprawne, które nie zasługiwały na ochronę w praworządnym państwie. Co więcej, w zamian za otrzymaną kwotę 27 tys. zł, z której część przeznaczyła na prowizję pośrednika, pozwana spłaciła dotychczas (dobrowolnie i przymusowo w toku egzekucji) około 43 tys. zł. Pozostaje jeszcze do wyegzekwowania zaległość wysokości około 27 tys. zł. W efekcie, na skutek zaskarżonego orzeczenia, pokrzywdzona przestępstwem konsumentka będzie musiała spłacić łącznie niemal trzykrotność otrzymanej faktycznie kwoty.
W tej sytuacji, po dokonaniu ważenia konstytucyjnych wartości wynikających z art. 2 Konstytucji RP, a więc z jednej strony zasady stabilności prawomocnych orzeczeń i ochrony powagi rzeczy osądzonej oraz z drugiej strony, podważonych zaskarżonym orzeczeniem zasad: zaufania obywatela do państwa, bezpieczeństwa prawnego jednostki oraz sprawiedliwości społecznej, Rzecznik Praw Obywatelskich stoi na stanowisku, że konieczne jest przyznanie pierwszeństwa drugiej z wymienionych grup wartości i usunięcie zaskarżonego nakazu zapłaty z porządku prawnego w celu urzeczywistnienia zasady sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie niniejszej skargi oraz uchylenie zaskarżonego nakazu zapłaty będzie w ten sposób właściwym i proporcjonalnym środkiem pozwalającym na zapewnienie zgodności decyzji jurysdykcyjnych z art. 2 Konstytucji RP.