wystąpienie do Dyrektora Rządowego Centrum Bezpieczeństwa w sprawie dostępności publikacji „Poradnik bezpieczeństwa” z dnia 2025-11-20.
wystąpienie do Dyrektora Rządowego Centrum Bezpieczeństwa w sprawie dostępności publikacji „Poradnik bezpieczeństwa”.
Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał, że w trakcie konferencji prasowej, podczas której ogłoszono powstanie publikacji „Poradnik bezpieczeństwa”, wyjaśniono, że zawarte w niej zasady i wskazówki mają być dostosowane do różnych grup wiekowych, warunków życia i miejsca pobytu. Niezależnie od sytuacji czy lokalizacji „Poradnik bezpieczeństwa” ma pomagać lepiej przygotować się na możliwe zagrożenia i uczyć, jak reagować na ich skutki.
Obecnie na stronie, na której udostępniono elektroniczną wersję publikacji, znajduje się jej wersja anglojęzyczna oraz warianty wizualne wersji polskojęzycznej. Brakuje natomiast publikacji w wersjach przystosowanych do potrzeb osób z niepełnosprawnościami – w alfabecie Braille’a, przetłumaczonej na Polski Język Migowy czy też opracowanej w języku prostym do czytania i rozumienia (ETR). Nie jest również jasne, czy tekstowa wersja dokumentu jest kompatybilna z czytnikami ekranów, z których korzystają osoby z niepełnosprawnością wzroku.
Zgodnie z art. 11 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych władze publiczne zobowiązane są do podjęcia wszelkich niezbędnych środków w celu zapewnienia ochrony i bezpieczeństwa osób z niepełnosprawnościami w sytuacjach zagrożenia, w tym w trakcie konfliktu zbrojnego, w sytuacjach wymagających pomocy humanitarnej i w przypadku klęsk żywiołowych.
Potrzebę uwzględnienia osobnych procedur ewakuacji w odniesieniu do osób z niepełnosprawnościami dostrzegł również Komitet do spraw Praw Osób Niepełnosprawnych, który w Komentarzu ogólnym nr 5 do Konwencji na temat niezależnego życia i bycia częścią społeczności wskazał, że państwa-strony muszą uwzględnić zobowiązanie do świadczenia usług wsparcia na rzecz osób niepełnosprawnych we wszelkich działaniach z dziedziny zarządzania ryzykiem katastrofy oraz zagwarantować, że te osoby nie będą pozostawione na miejscu wydarzeń lub zapomniane.
Jak Rzecznik Praw Obywatelskich wskazywał już w wystąpieniu skierowanym do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, wydaje się, że w kontekście osób z niepełnosprawnościami wciąż pokutuje przekonanie, że są oni „przedmiotem”, nie zaś podmiotem działań ewakuacyjnych. Tymczasem osoby z niepełnosprawnościami, wyposażone w odpowiednią wiedzę i umiejętności – pomijając sytuacje, w których ze względów obiektywnych nie będą w stanie same podjąć kroków w celu uratowania życia i zdrowia – mogą wydostać się samodzielnie z budynku, udać na miejsce zbiórki czy też do punktu ewakuacji. Oznacza to, że niezwykle istotnym elementem systemu ewakuacji ludności są szkolenia z zakresu procedur i sposobu zachowania się w sytuacji zagrożenia, w tym zapewnienie ich dostępności dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności.
RPO zwrócił się z prośbą o wyjaśnienie, czy „Poradnik bezpieczeństwa” zostanie opracowany w wersjach dostępnych dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności, w tym w alfabecie Braille’a, Polskim Języku Migowym i języku prostym do czytania i rozumienia (ETR). Rzecznik poprosił też o przekazanie ustaleń w niniejszej sprawie, w tym ewentualnego harmonogramu realizacji takich działań, oraz przekazanie osobom z niepełnosprawnościami „Poradnika bezpieczeństwa” w dostępnych dla nich formatach.
Rozpoczęto prace nad zwiększeniem dostępności materiału, w tym nad przygotowaniem wersji Poradnika w alfabecie Braille’a oraz tłumaczenia na Polski Język Migowy (PJM). Po zakończeniu tych prac dostępne wersje zostaną niezwłocznie opublikowane i udostępnione publicznie.
Na początku listopada br. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa przeprowadziło szkolenie dotyczące treści Poradnika dla Polskiego Związku Głuchych, co potwierdziło zarówno zainteresowanie, jak i zasadność tworzenia wersji dostępnych w szczególnych formatach.
Kwestie dostępności pozostają istotną częścią współpracy międzyinstytucjonalnej. Podejmowane prace mają na celu zapewnienie wszystkim obywatelom równych możliwości korzystania z informacji o bezpieczeństwie.