Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich

Zgłoszenie udziału Rzecznika Praw Obywatelskich w postępowaniu wraz z wnioskiem o uzupełnienie postanowienia z 5 września 2024 r. oraz wnioskiem o przywrócenie terminu.

Rzecznik Praw Obywatelskich zgłosił udział Rzecznika Praw Obywatelskich w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Oświęcimiu oraz na podstawie art. 351 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w zw. z art. 27 ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich wniósł o uzupełnienie postanowienia Sądu Rejonowego w O. poprzez orzeczenie o wyłączeniu zamieszczenia danych nieletniego P.B., w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym, ze względu na to, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie w sposób oczywisty wskazuje na spełnienie przesłanki, na podstawie której zamieszczenie danych spowodowałoby niewspółmiernie surowe skutki dla nieletniego P.B. Jednocześnie, na podstawie art. 169 k.p.c. Rzecznik wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie postanowienia Sądu Rejonowego w O., wnosząc o dopuszczenie dowodu z kopii pisma przewodniego, przy którym zostały przesłane do Biura Rzecznika akta sądowe, na okoliczność zachowania terminu. Zarówno nieletni P.B., jak i jego rodzice nie mieli świadomości co do tego, że orzeczenie sądu może skutkować wpisem do urzędowego rejestru danych nieletniego jako osoby niebezpiecznej dla otoczenia, nie mają więc możliwości podjęcia skutecznej ochrony przysługujących im praw. W przekonaniu Rzecznika uzupełnienie postanowienia Sądu Rejonowego w O. jest niezbędne dla ochrony praw obywateli – w tym przypadku nieletniego P.B. W ocenie Rzecznika zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób jednoznaczny i oczywisty wskazuje na zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 9 ust. 3 in fine u.p.z.p.s.: zamieszczenie danych w Rejestrze spowodowałoby niewspółmiernie surowe skutki dla nieletniego, a niezamieszczenie dodatkowego orzeczenia w sentencji postanowienia mogło wynikać jedynie z przeoczenia. Dolegliwe rozwiązania wiążące się z umieszczeniem w Rejestrze, ograniczające konstytucyjne wolności i prawa nieletniego, z całą pewnością w stosunku do niego stanowią środki o nadmiernej surowości, o jakich mowa w art. 9 ust. 3 u.p.z.p.s. W postępowaniu dotyczącym nieletniego P.B. - Buczek Rzecznik Praw Obywatelskich nie uczestniczył, informację o nim uzyskał po uprawomocnieniu orzeczenia. Z kolei o samym rozstrzygnięciu w sprawie i okolicznościach je uzasadniających Rzecznik dowiedział się dopiero z chwilą doręczenia akt postępowania w niniejszej sprawie. Niemożność wcześniejszego zgłoszenia udziału w postępowaniu (z braku informacji o nim), a w szczególności złożenia wniosku o uzupełnienie przedmiotowego orzeczenia, spowodowana została zatem przyczynami niezależnymi od Rzecznika. Przepisy procesowe należy wykładać w taki sposób, by zapewnić podmiotom, których udziału w sprawie wymaga interes publiczny, możliwości podjęcia skutecznej interwencji w obronie wartości i zasad, na straży których te organy stoją. Podkreślenia wymaga również, że orzeczeniami sądów powszechnych Rzecznikowi Praw Obywatelskich przywrócono termin do złożenia wniosku o uzupełnienie orzeczenia w sprawach analogicznych, jak niniejsza.