wystąpienie do Minister Zdrowia i Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie problemu używania wyrobów pirotechnicznych widowiskowych z dnia 2026-02-16.
wystąpienie do Minister Zdrowia i Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie problemu używania wyrobów pirotechnicznych widowiskowych.
W związku z wpływającymi wnioskami obywateli i organizacji pozarządowych Rzecznik zwrócił uwagę na kwestię dotyczącą używania wyrobów pirotechnicznych widowiskowych, potocznie nazywanych fajerwerkami. Problem ten był poruszony także na posiedzeniu Rady Osób z Niepełnosprawnościami, funkcjonującej przy Biurze RPO. W opinii RPO powyższa kwestia ma istotny wpływ na realizację prawa do ochrony zdrowia, o którym mowa w art. 68 Konstytucji RP, jak również na bezpieczeństwo obywateli, zgodnie z art. 5 Konstytucji RP. Po pierwsze, wśród najważniejszych negatywnych skutków korzystania z fajerwerków, wymienić należy często występujące uszkodzenia ciała zarówno u osób bezpośrednio je odpalających, jak i u osób postronnych. Są one również przyczyną wielu pożarów. Po drugie, wystrzały fajerwerków wywołują hałas i błyski, które także szkodzą zdrowiu, a nawet mogą zagrażać życiu. Grupę szczególnie narażoną stanowią dorośli i dzieci w spektrum autyzmu, osoby z epilepsją oraz wszystkie inne osoby wrażliwe na hałas, w tym małe dzieci. Wystrzały fajerwerków negatywnie wpływają na słuch, zwłaszcza u dzieci, co potwierdzają dane zaprezentowane w opracowaniu Kancelarii Senatu na temat zagrożenia hałasem. Wskazano, że szkodliwe działanie hałasu na organizm człowieka objawia się zmęczeniem, gorszą wydajnością nauki, trudnościami w skupieniu uwagi, zaburzeniami orientacji, drażliwością, podwyższonym ciśnieniem krwi, bólem i zawrotami głowy, czasowymi lub trwałymi uszkodzeniami słuchu, występowaniem szumów usznych. U małych dzieci hałas budzi duży niepokój, niepewność, zagubienie, wywołuje płacz. Po trzecie jako negatywny skutek korzystania z fajerwerków należy wskazać emitowanie wielu szkodliwych substancji do atmosfery, co nie pozostaje obojętne dla zdrowia ludzi, ponieważ osłabia ich układ oddechowy, nasila objawy astmy i alergii oraz wpływa na różne inne funkcje organizmu. Szkodliwe substancje przedostają się również do wody i gleby, w wyniku czego przenikają do układów pokarmowych i wpływają m.in. na gospodarkę hormonalną.
Zdaniem Rzecznika, aktualny stan wiedzy nie pozostawia wątpliwości, że wystrzały fajerwerków, zwłaszcza tych z klasy F2, F3 i F4, stanowią realne zagrożenie dla zdrowia, a czasem także życia ludzi, jak również mają negatywny wpływ na środowisko oraz bezpieczeństwo obywateli. Ponadto nierzadko, wbrew zakazowi, z fajerwerków korzystają dzieci, niemające najczęściej świadomości zagrożenia, jakie materiały te stanowią i które właśnie z tego powodu powinny być chronione w sposób szczególny, zgodnie z art. 72 ust. 1 Konstytucji. RPO wskazał, że używanie fajerwerków nie jest w pełni uregulowane przez polskie prawo.
Jednocześnie Rzecznik zauważył, że całkowity zakaz używania fajerwerków byłby nadmiernym ograniczeniem wolności i praw jednostek. Natomiast rozwiązaniem, które powinno być rozważone, jest wyposażenie organów jednostek samorządu terytorialnego (np. rad gmin) w niebudzącą wątpliwości kompetencję do zakazywania lub ograniczania prawa do używania fajerwerków na określonym obszarze.
Mając na uwadze powyższe Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Minister Zdrowia i Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie wskazanych problemów.