Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich

wystąpienie do Ministra Obrony Narodowej w sprawie przestrzegania praw i wolności obywatelskich żołnierzy.

W dniach 18–20 listopada 2025 r. pracownicy Biura Rzecznika Praw Obywatelskich przeprowadzili wizytacje w Bazie Lotniczej w I. oraz w Inspektoracie Wsparcia Sił Zbrojnych w B. Celem było zbadanie przestrzegania praw żołnierzy oraz warunków pełnienia służby. W wyniku rozmów z kadrą dowódczą i specjalistami wskazano szereg problemów wymagających analizy.

W Bazie Lotniczej wskazano na niejasny i rozbudowany system dodatków finansowych, przewlekłe procedury ich przyznawania oraz nierówne traktowanie poszczególnych korpusów (m.in. brak dodatków dla części oficerów). Zgłoszono potrzebę uproszczenia i przyspieszenia procedur, a także objęcia dodatkiem motywacyjnym oficerów młodszych. Zastrzeżenia dotyczyły również pogorszonych warunków zakwaterowania (zawilgocone, niefunkcjonalne pomieszczenia) oraz braków w umundurowaniu i wyposażeniu, co utrudnia realizację szkoleń, a w efekcie awanse. Sygnalizowano także problemy logistyczne, w tym brak części zamiennych do śmigłowców W-3, niedobór małych pojazdów transportowych oraz niekorzystną lokalizację punktów zaopatrzenia. Postulowano ponadto utworzenie stanowisk rzeczników dyscyplinarnych i zmiany w zakresie właściwości przełożonych dyscyplinarnych.

W wizytowanym IWSZ w B. podnoszono podobne wątpliwości dotyczące przejrzystości systemu dodatków, proponując stworzenie nowej, uproszczonej siatki płac. Zgłoszono potrzebę uproszczenia procedur opiniowania służbowego, reformy systemu szkolenia podoficerów, w tym powrotu do e-learningu, skrócenia okresu zatarcia kar dyscyplinarnych oraz przeciwdziałania „spłaszczeniu” stopni podoficerskich. W obszarze zamówień publicznych wskazano na potrzebę szerszego udziału ekspertów w negocjacjach. Poruszono również problem powrotu do służby doświadczonych żołnierzy w kontekście niejednoznacznych przepisów dotyczących wliczania dodatku za długoletnią służbę do podstawy emerytury, postulowano jego proporcjonalne naliczanie. Zwrócono także uwagę na brak systemowych rozwiązań w zakresie opieki nad dziećmi w przypadku mobilizacji obojga rodziców będących żołnierzami, proponując wprowadzenie mechanizmów zabezpieczających opiekę nad dziećmi.

Wobec powyższego Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Ministra Obrony z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie.

 

Data odpowiedzi:

Opis odpowiedzi:

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej poinformował, że obowiązujące regulacje w sposób kompleksowy i spójny normują kluczowe obszary funkcjonowania służby wojskowej, w tym system dodatków finansowych, procedury opiniowania, odpowiedzialność dyscyplinarną oraz kwestie organizacyjne i socjalne żołnierzy, zapewniając ich przejrzystość i ograniczenie uznaniowości. Zróżnicowanie świadczeń wynika z charakteru zadań i odpowiedzialności, a ewentualne problemy mają w głównej mierze charakter incydentalny. W opinii MON zgłoszone przez Rzecznika zagadnienia są w większości objęte obowiązującymi regulacjami i procedurami, natomiast kwestie, w których zidentyfikowano wątpliwości, poddane są analizie zmierzającej do ewentualnego usprawnienia obecnych rozwiązań przy zachowaniu stabilności funkcjonowania Sił Zbrojnych.