opinia skierowana do Ministra Klimatu i Środowiska na temat projektu ustawy o pomocy beneficjentom – osobom fizycznym poszkodowanym w związku z realizacją programu „Czyste Powietrze” z dnia 2026-02-26.
opinia skierowana do Ministra Klimatu i Środowiska na temat projektu ustawy o pomocy beneficjentom – osobom fizycznym poszkodowanym w związku z realizacją programu „Czyste Powietrze”
Rzecznik Praw Obywatelskich podkreślił, że udzielenie poszkodowanym beneficjentom wsparcia ze strony państwa jest uzasadnione zarówno względami sprawiedliwości społecznej, jak i niezbędne z uwagi na brak stosownych oraz łatwo dostępnych środków prawnych wynikających z umów o dofinansowanie. Analiza projektowanych przepisów doprowadziła RPO do wniosku, że wymagają one dogłębnego przemyślenia i uszczegółowienia.
Rzecznik Praw Obywatelskich poruszył wiele ważnych kwestii. Po pierwsze – zwrócił uwagę na zakres przedmiotowy projektu ustawy. W ocenie RPO określony w projektowanym art. 1 ust. 1 zakres przedmiotowy ustawy jest nieprecyzyjny, a w zestawieniu z dalszymi regulacjami projektu może budzić wątpliwości, tzn. czy uprawnionymi do uzyskania wsparcia są wyłącznie beneficjenci pokrzywdzeni przestępstwem, czy też krąg uprawnionych jest szerszy. Po drugie – RPO wskazuje na konieczność uregulowania upoważnienia dla właściwego funduszu, w tym rozwinięcia jego istoty i zakresu. Jak wskazuje art. 8 projektu, przy braku sprecyzowania w ustawie przyczyn leżących po stronie wykonawcy oraz użycie przez projektodawcę w ust. 1 tego przepisu zwrotu również od wykonawcy, upoważnienie może stanowić odrębną formę pomocy beneficjentom bez względu na ewentualne „założenie” sprawy karnej. Po trzecie – projektowany przepis nie uwzględnia wystarczająco skutków zawieszenia spłaty należności i ewentualnych opóźnień ze strony organów ścigania w zakresie formalnego wszczęcia postępowania. Art. 4 projektu ustawy nie precyzuje, czy za okres zawieszenia spłaty naliczane będą odsetki. Po czwarte – projekt uzależnia udzielenie poszczególnych form pomocy od zgody wszystkich spadkobierców beneficjenta. Tym samym nie wyjaśnia zakresu odniesienia skutków zastosowania pomocy do pozostałych spadkobierców. Po piąte – projekt wyklucza z możliwości skorzystania z przewidzianych form wsparcia spadkobierców pozaustawowych. Zgodnie z projektowanym art. 3 ust. 3, z form pomocy, o których mowa w ust. 1 tego przepisu może skorzystać również spadkobierca beneficjenta, pod warunkiem że w dniu otwarcia spadku należał do kręgu spadkobierców ustawowych beneficjenta. Po szóste – projektowany art. 1 w ust. 2 zawęża zastosowanie ustawy do beneficjentów, którym udzielono dofinansowania w ramach Programu Priorytetowego „Czyste Powietrze” – na podstawie wniosków złożonych od dnia 15 lipca 2022 r. do dnia 28 listopada 2024 r. Uzasadniono to mechanizmem prefinansowania, który pozwalał na przelew środków na konto wykonawcy i dawał możliwość podjęcia działania beneficjenta przez pełnomocnika.
Podsumowując, Rzecznik Praw Obywatelskich wyraża nadzieję, że rozważone zostaną powyższe zastrzeżenia, a przedstawione opinie będą uwzględnione w dalszym procesie legislacyjnym.