wystąpienie do Prezes Naczelnej Izby Pielęgniarek i Położnych w sprawie wysokości składki członkowskiej oraz zasad jej podziału z dnia 2026-03-12.
wystąpienie do Prezes Naczelnej Izby Pielęgniarek i Położnych w sprawie wysokości składki członkowskiej oraz zasad jej podziału.
Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Prezes Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych z wystąpieniem dotyczącym – z jednej strony problemu konieczności złożenia we właściwej okręgowej izbie pielęgniarek i położnych oryginału dokumentu Prawa wykonywania zawodu w celu uzyskania zwolnienia z opłacania składek członkowskich, a – z drugiej strony odnoszącym się do nowego wymiaru tychże składek.
W odniesieniu do pierwszego z zasygnalizowanych zarzutów RPO odnotował, że wiele emerytowanych pielęgniarek i położnych nie zgadza się z koniecznością złożenia po przejściu na emeryturę oryginału Prawa wykonywania zawodu (PWZ). W przeciwnym razie muszą liczyć się z przymusem opłacania relatywnie wysokich składek członkowskich, nawet jeśli zaprzestały wykonywania zawodu. Jak wynika z art. § 4 uchwały z dnia 23 września 2024 r. „z opłacania składek członkowskich zwolnione są pielęgniarki i położne, które zaprzestały wykonywania zawodu pielęgniarki, położnej i złożyły we właściwej okręgowej izbie pielęgniarek i położnych oryginał PWZ”. Powyższy problem dotyczy również pielęgniarek i położnych, których aktywność zawodowa ogranicza się do wolontariatu. Aby uzyskać zwolnienie z opłacania składek, muszą złożyć stosowne oświadczenie dotyczące zaprzestania wykonywania zawodu oraz zdeponować dokument PWZ.
Rzecznik odniósł się również do drugiego z zasygnalizowanych problemów, który dotyczy aktualnego wymiaru i sposobu ustalania składki członkowskiej. W skierowanych do RPO pismach podniesiono, że nowy i jednolity wymiar składki oparty jest na przeciętnym wynagrodzeniu w gospodarce narodowej obowiązującym w poprzednim roku kalendarzowym. Takie rozwiązanie wydaje się niesprawiedliwe, nie uwzględnia dostatecznie różnego statusu materialnego pielęgniarek i położnych, ich sytuacji życiowej czy osiąganych przez nie dochodów. Wskutek wprowadzenia nowego wymiaru składki członkowskiej jej wysokość jest niemal 30% wyższa od kwoty, na którą opiewałaby miesięczna składka członkowska w przypadku obliczania jej na poprzednich zasadach. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił również uwagę na brak mechanizmów pozwalających na obniżenie lub zupełne zwolnienie z obowiązku uiszczania składek – bez utraty prawa wykonywania zawodu oraz posiadania dokumentu PWZ.
Nawiązując do uprzednio obowiązującej uchwały Krajowego Zjazdu Pielęgniarek i Położnych w sprawie wysokości składki członkowskiej oraz zasad jej podziału, należy wspomnieć, że nie istniała konieczność złożenia PWZ jako warunek uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek członkowskich. Zgodnie z § 4 tejże uchwały ze zwolnienia mogły skorzystać pielęgniarki i położne, które zaprzestały wykonywania zawodu i złożyły odpowiedni wniosek w okręgowej izbie, będące jej członkiem; wykonujące zawód wyłącznie w formie wolontariatu; oraz niepracujące ze statusem emeryta, rencisty lub pobierające świadczenie przedemerytalne.
Reasumując, Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Prezes Naczelnej Izby Pielęgniarek i Położnych z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie zmiany sposobu ustalania wysokości składek członkowskich. Jednocześnie poprosił o wskazanie przyczyn wprowadzenia zmian w regulacjach w uprzednio obowiązującej uchwale Krajowego Zjazdu Pielęgniarek i Położnych.
Obecnie, dzięki sprawnemu funkcjonowaniu systemów teleinformatycznych (m.in. centralnych rejestrów), ryzyko takich niezgodności zostało znacząco ograniczone, co uzasadnia ponowną ocenę zasad deponowania PWZ.
Prezes podkreśliła, że nowe zasady w zakresie składki członkowskiej zostały przyjęte demokratycznie przez Krajowy Zjazd w 2024 r. i mają na celu uproszczenie systemu oraz powiązanie wysokości składki z przeciętnym wynagrodzeniem. Jednocześnie samorząd zawodowy analizuje wpływ tych zmian, zwłaszcza na osoby nieaktywne zawodowo.
Wskazała również, iż całość działań samorządu ukierunkowana jest na ochronę interesu publicznego i prawidłowe funkcjonowanie zawodu, a obowiązujące regulacje zarówno dotyczące PWZ, jak i składek będą podlegały dalszej weryfikacji.