skarga nadzwyczajna od wyroku Sądu Rejonowego w L. w sprawie naruszenia zasady ochrony konsumenta ustanowionej w Konstytucji RP oraz rażącego naruszenia prawa materialnego Kodeksu cywilnego z dnia 2026-03-18.
skarga nadzwyczajna od wyroku Sądu Rejonowego w L. w sprawie naruszenia zasady ochrony konsumenta ustanowionej w Konstytucji RP oraz rażącego naruszenia prawa materialnego Kodeksu cywilnego.
Działając na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z 15 lipca 1987 r. o RPO w zw. z art. 89 § 1 in principio ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł skargę nadzwyczajną co do całości prawomocnego wyroku wydanego przez Sąd Rejonowy w L. (sygn. akt I C 1061/20).
Rzecznik zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie zasady ochrony konsumenta ustanowionej w art. 76 Konstytucji RP, interpretowanej na podstawie art. 9 Konstytucji RP, z uwzględnieniem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącego przepisów Dyrektywy 93/132. Zdaniem RPO doszło do niego poprzez niezapewnienie konsumentce właściwej ochrony przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi przedsiębiorcy, czego przejawem było niedostrzeżenie abuzywności warunków umowy pożyczki. W konsekwencji zasądzono od konsumentki całość roszczenia dochodzonego przez przedsiębiorcę, podczas gdy właściwie rozumiana zasada ochrony wynikająca zarówno z prawa unijnego, jak i Dyrektywy 93/13 wymagała, by sąd zbadał z urzędu umowę pożyczki oraz uznał pozaodsetkowe koszty za nieuczciwe, niedozwolone i niewiążące wobec konsumentki.
Ponadto RPO zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 385 § 1, §2, § 3 i§ 4 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 22 k.c., w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 Dyrektywy 93/13 oraz w zw. z art. 36a § 2 ustawy o kredycie konsumenckim, które polega na błędnym uznaniu warunków umowy przewidujących pozaodsetkowe koszty kredytu konsumenckiego na poziomie 24 960 zł przy całkowitej kwocie pożyczki równej 25 000 zł za wiążące w całości wobec pozwanej. W opinii RPO sąd powinien zbadać treść umowy kredytowej oraz ustalić, że opłaty i prowizje nie stanowiły głównych świadczeń stron umowy, jak również nie zostały uzgodnione z konsumentką i były radykalnie nieadekwatne do wzajemnych świadczeń przedsiębiorcy oraz ponoszonych przez niego kosztów.
Rzecznik zarzucił także rażące naruszenie prawa materialnego – art. 353 i art. 58 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 359 § 2 i § 22 k.c. poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że pozaodsetkowe opłaty i prowizje w wysokości 24 960 zł za udzielenie pożyczki w wysokości 25 000 zł, prowadzące do rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania na poziomie 57,95%, były zgodne z naturą umowy pożyczki, zasadami współżycia społecznego i nie stanowiły obejścia ustawy. W konsekwencji stały się ważne jako postanowienia umowne, podczas gdy powinny doprowadzić sąd do zupełnie odmiennych wniosków.
Rzecznik Praw Obywatelskich podkreślił, że nie można pogodzić dalszego obowiązywania zaskarżonego wyroku z wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawnego, które urzeczywistnia zasady sprawiedliwości społecznej. Zdaniem RPO zaskarżony wyrok jest orzeczeniem rażąco niesprawiedliwym, bowiem sąd wydał najpierw nakaz zapłaty wyłącznie w oparciu o weksel, a później – po zaskarżeniu przez konsumentkę, która jest słabszą stroną umowy – nie dostrzegł abuzywności umowy i uwzględnił w całości powództwo przedsiębiorcy. Tym samym narusza on zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa oraz stanowionego przez nie prawa. W opinii RPO doszło też do złamania zasady bezpieczeństwa prawnego jednostki. Bezpieczeństwo prawne konsumentki zostało podważone z uwagi na fakt, że sąd zaakceptował niedopuszczalną w uczciwym obrocie dysproporcję wzajemnych świadczeń stron umowy pożyczki. Dodatkowo złamana została sprawiedliwość społeczna wynikająca z art. 2 Konstytucji RP, definiowana jako „dążenie do zachowania równowagi w stosunkach społecznych i powstrzymywania się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów dla wybranych grup obywateli".
Rzecznik wniósł o uchylenie w całości przez Sąd Najwyższy wyroku wydanego 12 marca 2021 r. przez Sąd Rejonowy w L. (sprawa o sygn. akt I C 1061/20) i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania (na podstawie art. 91 § 1 UoSN). Jednocześnie RPO złożył wniosek ewentualny o stwierdzenie wydania zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem prawa oraz wskazanie okoliczności, z powodu których wydane zostało takie rozstrzygnięcie, gdyby Sąd Najwyższy uznał, że ze względu na upływ w chwili orzekania więcej niż 5 lat od dnia uprawomocnienia się zaskarżonego orzeczenia, konieczne jest zastosowanie rozwiązania (podst. art. 89 § 4 in principio UOSN). Rzecznik wniósł także o wydanie przez Sąd Rejonowy w L. postanowienia o wstrzymaniu wykonania w całości zaskarżonego wyroku wydanego 12 marca 2021 r. w sprawie o sygn. akt I C 1061/20, do czasu zakończenia postępowania wywołanego wniesieniem niniejszej skargi nadzwyczajnej (na podstawie art. 95 pkt 1 UoSN w zw. z art. 398 k.p.c. w zw. z art. 388 § 1 k.p.c.). Z kolei w oparciu o art. 95 UoSN w zw. z art. 398 k.p.c. w zw. z art. 382 k.p.c. RPO zawnioskował o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów, które zostały złożone w formie załączników do tej skargi nadzwyczajnej i udostępnione przez pozwaną, tj. kopii zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z 15 października 2021 r. oraz kopii tabeli egzekwowanych należności, obejmującej operacje do 15 lipca 2025 r.
Podsumowując, Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł skargę nadzwyczajną od wyroku Sądu Rejonowego w L. z 12 marca 2021 r. o sygn. akt I C 1061/20 wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania orzeczenia do czasu zakończenia postępowania, wskazując całokształt zaistniałych okoliczności.