Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich

zgłoszenie udziału w postępowaniu toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w sprawie skargi na czynność Poczty Polskiej w przedmiocie naliczenia zaległości w uiszczaniu opłat abonamentowych.

Działając na podst. art. 8 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., Rzecznik Praw Obywatelskich zgłosił udział w postępowaniu toczącym się w sprawie ze skargi D.R. na postanowienie Dyrektora Biura Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej utrzymujące w mocy postanowienie Poczty Polskiej z 22 sierpnia 2025 r. o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia 30 kwietnia 2025 r. co do opłaty abonamentowej. Jednocześnie wniósł o uchylenie w całości postanowienia Poczty Polskiej z dnia 22 października 2025 r. oraz 22 sierpnia 2025 r.

Rzecznik Praw Obywatelskich dokonał analizy przedmiotowej sprawy. RPO stwierdził, że ww. postanowienia Poczty Polskiej – zarówno zaskarżone, jak i dotyczące oddalenia zarzutu nieistnienia obowiązku co do opłat abonamentowych – są błędne oraz negatywnie oddziałują na sferę praw obywatelskich (podst. art. 8 § 1 p.p.s.a.). W tej sprawie należy rozstrzygnąć, czy oświadczenie Skarżącego wniesione w piśmie skierowanym do Poczty Polskiej z dnia 12 grudnia 2016 r., w którym „(…) wnosi o wykreślenie z Waszej ewidencji, a co za tym idzie wyrejestrowanie odbiorników przypisanych mojej osobie (…)” można było pominąć przy ocenie skuteczności wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych.

Rzecznik przypomniał o tym, że w myśl art. 5 ust. 1 u.o.p.a. odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 366 ze zm.). Stosownie do treści ust. 5 i 6, osoba fizyczna lub podmiot posiadający zarejestrowany odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny ma prawo dokonać zgłoszenia zaprzestania używania tych urządzeń. Wówczas operator dokonuje wyrejestrowania odbiorników, a usunięcie danych osobowych osoby fizycznej następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dokonano wyrejestrowania takich urządzeń. Jednak warunkiem jest brak zaległości w uiszczaniu opłat abonamentowych. Co ważne, w ust. 4 art. 6 u.o.p.a. ustawodawca wskazał, że za określenie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych odpowiada minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji, uwzględniając przy tym dostępność placówek pocztowych (Rozporządzenie w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych § 1), natomiast o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu lub o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik niezwłocznie może powiadomić poprzez złożenie w placówce pocztowej operatora zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych albo przesłanie przesyłką listową, z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia (w § 11 Rozporządzenia). Ponadto przepisy wskazują, że dowodem zmiany danych jest zawiadomienie o ich o zatwierdzeniu. W związku z powyższym pojawia się pytanie o to, czy przepisy powołanego Rozporządzenia, w jakim dotyczą wyrejestrowania odbiorników, wykraczają poza treść upoważnienia ustawowego zawartego w art. 6 ust. 4 u.o.p.a., wprost wskazując, że odnosi się ono do wydania aktu wykonawczego w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych.

Rzecznik Praw Obywatelskich przypomniał, iż w świetle art. 92. ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm., dalej: „Konstytucja”), rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Wspomniane upoważnienie powinno mieć charakter szczegółowy pod względem podmiotowym, przedmiotowym oraz treściowym. Rzecznik podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny w swym dotychczasowym orzecznictwie wielokrotnie wypowiadał się na temat wykładni art. 92 ust. 1 Konstytucji dotyczącej zarówno warunków, jakie powinno spełniać rozporządzenie jako akt wykonawczy, jak i formułowania wymagań stawianych upoważnieniu ustawowemu. Po pierwsze – rozporządzenie może być wydane tylko na podstawie wyraźnego, a nie opartego na domniemaniu lub wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie. Po drugie – musi być wydane w granicach upoważnienia ustawy i w celu jej wykonania. Po trzecie – nie może być sprzeczne z Konstytucją ani z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa o randze nie niższej niż ustawa.

Reasumując, skoro upoważnienie ustawowe odnosi się wyłącznie do uregulowania rejestracji odbiorników, a w treści Rozporządzenia uregulowano w sposób niejednoznaczny również procedurę wyrejestrowania, to istnieją podstawy do stwierdzenia, że doszło do wykroczenia poza zakres delegacji ustawowej.

Mając na uwadze powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich zgłosił udział w tym postępowaniu oraz wniósł o całkowite uchylenie wcześniejszych postanowień Poczty Polskiej.