wniosek o dopuszczenie RPO do interwencji w postępowaniu dotyczącym skargi nr 14405/24 w sprawie D.P. przeciwko Polsce z dnia 2026-03-27.
wniosek o dopuszczenie RPO do interwencji w postępowaniu dotyczącym skargi nr 14405/24 w sprawie D.P. przeciwko Polsce.
Nawiązując do artykułu 36 § 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz 44 § 3 (a) i (b) Regulaminu Trybunału, Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o zezwolenie na złożenie pisemnych uwag w charakterze strony trzeciej w sprawie D.P. przeciwko Polsce (skarga nr 14405/24).
Rzecznik podkreślił, że w tej sprawie podniesiono ważne pytanie odnoszące się do tego, czy polskie ramy prawne dotyczące kary dożywotniego pozbawienia wolności zapewniają rzeczywistą i wiarygodną perspektywę warunkowego zwolnienia (zgodnie z art. 3 Konwencji). Kwestia ta odnosi się do wszystkich 550 osób odbywających obecnie karę dożywotniego pozbawienia wolności w Polsce.
Rzecznik Praw Obywatelskich zajmował się już wcześniej wyżej wymienioną kwestią w postępowaniach krajowych. Na podstawie art. 83 § 1 i 2 ustawy o Sądzie Najwyższym o rozstrzygnięcie rozbieżności w orzecznictwie krajowym, dotyczącym nowelizacji Kodeksu karnego z 2022 r. wydłużającej z 25 do 30 lat minimalny okres kary, w dniu 8 lipca 2025 r. RPO złożył do SN wniosek, w którym wskazał na implikacje Konwencji i nowelizacji oraz wynikającą z niej niespójność w praktyce sądowej. W dniu 21 stycznia 2026 r. Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w sprawie o sygnaturze I KZP 3/25, nie rozstrzygając szerszego zagadnienia Konwencji ani nie zapewniając sądom krajowym jednolitego standardu interpretacyjnego.
W kontekście skargi nr 14405/24 Rzecznik zaproponował – po pierwsze – umieszczenie sprawy w szerszym kontekście systemowym, tzn. bez ograniczania swoich uwag do indywidualnych okoliczności skarżącego. Po drugie – RPO wskazał na konieczność odniesienia się do braku skutecznej ochrony uzupełniającej na poziomie krajowym, bowiem wykazano, że po nowelizacji z 2022 r. niektóre sądy nadal stosowały wcześniejszy próg 25 lat, a inne stosowały nowy próg 30 lat. Po trzecie – zaznaczył, że opis praktyki krajowej oparty na zbiorze orzeczeń zebranych w postępowaniu przed SN przedstawiłby Trybunałowi szerszy obraz zmienionych przepisów niż mogłoby to wyniknąć z samych stanowisk stron. Po czwarte – RPO podkreślił, iż pragnie umieścić niniejszą sprawę w szerszym kontekście wzajemnego zaufania oraz współpracy sądowej w Unii Europejskiej.