wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości Prokuratora Generalnego w sprawie odmowy współpracy Policji z kuratorami sądowymi w sytuacjach zagrożenia dobra dziecka z dnia 2026-04-07.
wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości Prokuratora Generalnego w sprawie odmowy współpracy Policji z kuratorami sądowymi w sytuacjach zagrożenia dobra dziecka.
Do Rzecznika wpłynęło pismo Prezesa Sądu Rejonowego w sprawie odmowy współpracy Policji z kuratorami sądowymi w sytuacjach zagrożenia dobra dziecka. W 2025 r. kurator sądowa, wykonując czynności służbowe, powzięła uzasadnione wątpliwości co do trzeźwości osób pozostających pod jej nadzorem. Osoby te sprawowały opiekę nad trójką małoletnich dzieci. Z uwagi na to kurator zwróciła się do Policji dzwoniąc na numer alarmowy, z prośbą o podjęcie interwencji. Przybyli na miejsce funkcjonariusze odmówili przeprowadzenia badania stanu trzeźwości rodziców uzasadniając swoje stanowisko brakiem podstawy prawnej do przeprowadzenia kontroli trzeźwości.
Zdaniem Prezesa Sądu funkcjonariusze przyjmują w praktyce interpretację, że interwencja Policji – w tym przeprowadzenie badania alkomatem – jest dopuszczalna wyłącznie w sytuacji istnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia. W jego ocenie praktyka ta pozostaje w sprzeczności z istotą nadzoru sprawowanego przez kuratorów rodzinnych i pomija nadrzędne znaczenie dobra dziecka. Prezes Sądu dodatkowo wskazał, że kuratorzy społeczni informują o przypadkach kierowania wobec nich gróźb nałożenia mandatu za rzekomo nieuzasadnione wezwanie Policji, co z kolei może wywoływać tzw. efekt mrożący, powodujący zaniechanie podejmowania interwencji w sytuacjach potencjalnego zagrożenia dobra małoletnich.
Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Dyrektora Biura Kontroli Komendy Głównej Policji z prośbą o zbadanie problemu. RPO uzyskał informację, że w sytuacji, gdy funkcjonariusze Policji podejmują interwencję z udziałem małoletniego oraz jego nietrzeźwych rodziców lub opiekunów, są oni zobowiązani zgodnie z obowiązującymi przepisami do ustalenia okoliczności faktycznych zdarzenia oraz dokonania indywidualnej oceny całokształtu sytuacji zastanej na miejscu. W przypadku powzięcia podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia są zobowiązani do zabezpieczenia śladów i dowodów przed ich utratą, zniekształceniem lub zniszczeniem, między innymi poprzez przeprowadzenie badania stanu trzeźwości rodzica lub opiekuna. Jednocześnie Rzecznik został poinformowany, że sam fakt spożywania alkoholu przez rodzica lub sprawowania opieki nad dzieckiem pod jego wpływem nie jest w polskim prawie penalizowany, odpowiedzialność prawna może natomiast powstać w sytuacji, gdy w następstwie spożycia alkoholu dobro dziecka zostaje zagrożone.
Oprócz tego Zastępca Dyrektora Biura Kontroli wskazał, że kurator sądowy, powołując się na art. 9 ustawy z dnia 21 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych (Dz.U. z 2026 r., poz. 200) nie jest uprawniony do żądania od funkcjonariuszy Policji przeprowadzenia badania stanu trzeźwości rodziców lub opiekunów małoletniego w sytuacji, gdy nie istnieje podejrzenie popełnienia wykroczenia bądź przestępstwa. Zgodnie z przepisami ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi brak jest bowiem przesłanek uzasadniających przeprowadzenie badania stanu trzeźwości.
Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał, że w myśl art. 109 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, jeżeli dobro dziecka jest zagrożone, sąd opiekuńczy wydaje odpowiednie zarządzenia, m.in. może poddać wykonywanie władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego. Na podstawie sprawozdań kuratora sąd ocenia, czy rodzice w sposób właściwy wykonują władzę rodzicielską. W przypadku niewłaściwej sytuacji panującej w rodzinie, sąd może dokonać zmiany wydanych zarządzeń opiekuńczo-wychowawczych w celu dostosowania środków ingerencji we władzę rodzicielską do sytuacji rodziny. Kurator sądowy powinien więc dysponować instrumentami umożliwiającymi wykonywanie powierzonych mu obowiązków służbowych.
Mając na uwadze powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości o przeanalizowanie problemu oraz poinformowanie o zajętym stanowisku i ewentualnie podjętych działaniach. Jednocześnie poddał pod rozwagę zmianę stanu prawnego poprzez umożliwienie żądania przeprowadzenia badania stanu trzeźwości rodziców lub opiekunów dziecka w sytuacji, gdy dobro małoletniego jest zagrożone.
W ocenie Ministerstwa skuteczna współpraca Policji i kuratorów jest istotnym elementem ochrony małoletnich, dlatego zasadne wydaje się rozważenie wystąpienia przez Rzecznika Praw Obywatelskich do Komendanta Głównego Policji o wydanie wytycznych ujednolicających zasady udzielania pomocy kuratorom sądowym przez funkcjonariuszy Policji.