Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich

żądanie wszczęcia postępowania cywilnego w sprawie zakończonej prawomocnym nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym.

Działając na podstawie art. 14 pkt 4 ustawy z 15 lipca 1987 r. o RPO w związku z art. 7 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego oraz zgodnie z art. 399 § 1 k.p.c., mając za podstawę art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c., tj. oparcie wyroku na dokumencie podrobionym, Rzecznik Praw Obywatelskich złożył skargę o wznowienie postępowania wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania orzeczenia. Jednocześnie wniósł o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanym 29 marca 2022 r. przez Sąd Rejonowy w W., uchylenie zaskarżonego nakazu zapłaty w całości oraz oddalenie powództwa w całości; wstrzymanie wykonania zaskarżonego nakazu zapłaty na podstawie art. 414 k.p.c.; dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze składanych w załączeniu poświadczonych urzędowo kopii dokumentów; wystąpienie do Prokuratury Rejonowej w K. o nadesłanie akt postępowania przygotowawczego oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów zawartych na wszystkich kartach akt tego postępowania.

Po przeanalizowaniu wniosku złożonego przez pozwaną B. P. oraz dołączonych do niego materiałów oraz akt postępowania przygotowawczego nadzorowanego przez Prokuraturę Rejonową w K. Rzecznik Praw Obywatelskich powziął przekonanie o zasadności podjęcia działań poprzez wniesienie niniejszej skargi o wznowienie postępowania cywilnego. Czynności tej dokonał za wiedzą i zgodą pozwanej. Za podstawę prawną do wniesienia skargi RPO uznał zaistnienie przesłanki określonej w art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c., a więc uzyskania wyroku (nakazu zapłaty) na podstawie dokumentu podrobionego. Dodatkowo wskazał, że zaskarżony nakaz zapłaty w sprawie o sygnaturze akt I Nc 651/22 został wydany, co wynika z treści uzasadnienia pozwu wniesionego przez (…) sp. z o.o., w oparciu o umowę pożyczki nr 196739/09/2021 z 27 września 2021 r., która w rzeczywistości nie została zawarta przez pozwaną, ale przez inną osobę posługującą się jej danymi.

W niniejszej sprawie, umowa pożyczki zawarta została za pośrednictwem sieci telekomunikacyjnej przy wykorzystaniu danych osobowych pozwanej przez inną osobę podszywającą się pod nią, co potwierdza m.in. treść dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania przygotowawczego. Zdaniem Rzecznika wykładni treści art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. należy dokonywać przez pryzmat digitalizacji życia gospodarczego, w związku z czym na obecnym etapie rozwoju technicznego podrobieniem dokumentu w rozumieniu tego przepisu, może być wykorzystanie danych pokrzywdzonego w celu wywołania przekonania, że oświadczenie złożone za pośrednictwem sieci telekomunikacyjnej pochodzi od innej osoby niż ta, która w rzeczywistości je złożyła. Należy też podkreślić, że wznowienie postępowania na podstawie przewidzianej w art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. przesłanki nie jest uzależnione od ustalenia czynu prawomocnym wyrokiem skazującym, tak jak w przypadku, gdy wyrok został uzyskany za pomocą przestępstwa (art. 404 k.p.c.). W ocenie RPO nie budzi wątpliwości, że w sprawie zaistniała podstawa wznowieniowa określona w art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c.

W uzasadnieniu Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał, że zgodnie z art. 407 § 1 k.p.c. przysługuje mu samodzielny termin 3 miesięcy do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Termin ten rozpoczyna bieg w dniu zaistnienia podstawy wznowienia, niezależnie od tego, kiedy rozpoczął się bieg terminu dla strony postępowania, która zwróciła się do RPO. Rzecznik zwrócił również uwagę, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonego nakazu zapłaty w całości i oddalenia powództwa w całości. Zgodnie z art. 412 § 2 k.p.c., po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności bądź oddala skargę o wznowienie, bądź uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i w razie potrzeby pozew odrzuca lub postępowanie umarza. W orzecznictwie przyjmuje się, że czynność prawna podjęta w celu przestępczym jest nieważna, na mocy art. 58 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Natomiast w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia Rzecznik wskazał, że dalsze prowadzenie tego postępowania może spowodować wyrządzenie pozwanej niepowetowanej szkody, jednocześnie wspomniał o trudnej sytuacji osobistej pozwanej. W ocenie RPO konieczne jest zatem wstrzymanie wykonania zaskarżonego nakazu zapłaty do czasu zakończenia postępowania.

Mając na uwadze powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanym 29 marca 2022 r. przez Sąd Rejonowy w W. Jednocześnie, wobec nieistnienia zobowiązania pozwanej, wystosował żądanie uchylenia kwestionowanego orzeczenia oraz oddalenia powództwa w całości.