Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich

wystąpienie do Prezesa Rady Ministrów w sprawie ujednolicenia przepisów dotyczących zasiłków pogrzebowych i pokrywania kosztów pogrzebu zmarłych żołnierzy i funkcjonariuszy.

Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się z prośbą o przyspieszenie prac legislacyjnych zmierzających do wprowadzenia oczekiwanej zmiany w wyżej wymienionym zakresie. Od 6 lat przedmiotem zainteresowania Rzecznika jest sprawa dotycząca wprowadzenia do ustawy o Państwowej Straży Pożarnej przepisu umożliwiającego pokrycie ze środków jednostki organizacyjnej PSP kosztów pogrzebu strażaka zmarłego wskutek wypadku w czasie pełnienia służby.

Z otrzymanej przez biuro RPO odpowiedzi dnia 13 grudnia 2024 r. wynikało, że w Komendzie Głównej PSP trwają prace nad nowelizacją ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, których celem jest usprawnienie funkcjonowania niniejszej formacji. W ramach prac legislacyjnych zaplanowano zgłoszenie propozycji nadania przepisowi art. 103 ust. 2 brzmienia: „Jeżeli śmierć strażaka nastąpiła wskutek wypadku pozostającego w związku ze służbą, koszty pogrzebu pokrywa się ze środków właściwej jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej może wyrazić zgodę na pokrycie kosztów pogrzebu strażaka zmarłego wskutek choroby pozostającej w związku ze służbą, ze środków właściwej jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej”.

Rzecznik przypomniał, że trwająca od wielu lat próba wprowadzenia niniejszego przepisu jest efektem ludzkiej tragedii tj. nieszczęśliwego wypadku śmiertelnego spowodowanego wykonywaniem niezgodnych z prawem ćwiczeń skoków na skokochron w trakcie pełnienia służby przez funkcjonariuszy. RPO wskazał, że mimo wielokrotnych starań i monitorowania w tym zakresie działań legislacyjnych przepis ten, wbrew udzielanym zapewnieniom, z nieznanych powodów, nie może zostać wprowadzony. W wystąpieniu z 24 października 2024 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Rzecznik przedstawił m.in. zbliżone rozwiązania prawne, jakie zostały wprowadzone w ustawach regulujących status strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych, z których wynikało, że w kwestii dotyczącej ćwiczeń, w omawianej materii, zostali oni potraktowani lepiej niż funkcjonariusze Państwowej Straży Pożarnej.

Mając na uwadze powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się z prośbą do Prezesa Rady Ministrów o udzielenie informacji o zajętym stanowisku.

 

Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:

Data odpowiedzi:

Opis odpowiedzi:

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zgodził się ze stanowiskiem Rzecznika i dostrzegł potrzebę wypracowania rozwiązania, które eliminuje ryzyko powstawania luki ochronnej w przypadkach zwolnienia żołnierza ze służby w okresie choroby, gdy po zwolnieniu nie przysługują mu już świadczenia w systemie wojskowym, a równocześnie – z uwagi na przesłanki art. 7 i art. 7a – nie powstaje prawo do zasiłku chorobowego w systemie powszechnym. Jednocześnie poinformował, że optymalnym kierunkiem zmian byłoby wprowadzenie docelowej regulacji, zgodnie z którą świadczenie w razie choroby w omawianych przypadkach wywodziłoby się ze stosunku służbowego, a więc byłoby osadzone w systemie właściwym dla służby wojskowej.

Podsekretarz Stanu dodał także, Minister Obrony Narodowej w wystąpieniu z dnia 27 lutego 2026 r. poparł inicjatywę przedstawioną przez Rzecznika. Z tej przyczyny niniejsza odpowiedź w przedmiotowej sprawie zostanie przekazana do resortu obrony narodowej w celu podjęcia dalszych kroków w ramach prac nad adekwatnym rozwiązaniem legislacyjnym.