Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości w sprawie niewykonywania przez zobowiązanych obowiązku alimentacyjnego z dnia 2026-05-12.

Adresat:
Minister Sprawiedliwości
Sygnatura:
IV.7022.20.2016
Data sprawy:
2026-05-12
Rodzaj sprawy:
wystąpienie o charakterze generalnym (WG)
Nazwa zepołu:
Zespół Prawa Cywilnego
Wynik sprawy:
częściowo pozytywnie ze względu na częściowe uwzgl. wystąpienia RPO
Opis sprawy:

wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości w sprawie niewykonywania przez zobowiązanych obowiązku alimentacyjnego.

Rzecznik Praw Obywatelskich od lat podejmuje działania dotyczące problematyki alimentów, w szczególności skuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych oraz potrzeby wypracowania bardziej jednolitych standardów przy ustalaniu ich wysokości. Wielokrotnie zwracał się do Ministra Sprawiedliwości w sprawach związanych zarówno z realizacją obowiązku alimentacyjnego, jak i z wprowadzeniem tzw. tablic (tabel) alimentacyjnych jako narzędzia zwiększającego przewidywalność orzeczeń sądowych oraz ograniczającego liczbę sporów pomiędzy stronami postępowań rodzinnych.

Elementem rozwiązania przynajmniej części problemów miało być wprowadzenie tzw. alimentów „natychmiastowych”. Ministerstwo zaprezentowało projekt zmian w marcu 2018 r. Chodziło o orzekanie o tzw. alimentach natychmiastowych w trybie uproszczonym (nawet w kilka dni – obecnie sprawy takie trwają miesiącami). Niestety, wskutek dyskontynuacji prac parlamentu projekt ten nie stał się obowiązującym prawem. W lipcu 2025 r. Ministerstwo Sprawiedliwości opublikowało tablice alimentacyjne, tj. zestaw orientacyjnych kwot świadczeń alimentacyjnych zależnych od dochodu rodzica zobowiązanego do alimentów, wieku dziecka czy liczby dzieci na utrzymaniu osoby zobowiązanej, które miały stanowić wytyczne dla sędziów przy ustalaniu kwoty alimentów na rzecz małoletnich dzieci. Kształt zaproponowanych rozwiązań nie spotkał się jednak z życzliwym przyjęciem przez opinię publiczną, a Ministerstwo zapowiedziało konieczność ich ponownej konsultacji. Po usunięciu 25 lipca 2025 r. informacji o wprowadzeniu tablic ze stron Ministerstwa Sprawiedliwości, w przestrzeni publicznej pojawiły się sygnały wskazujące na kontynuowanie przez resort analiz i konsultacji w tym zakresie.

Mając na uwadze powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości z pytaniem, czy obecnie prowadzone są prace nad ponownym wprowadzeniem tablic alimentacyjnych lub podejmowane są działania alternatywne, które przyczynią się do poprawy zabezpieczenia środków utrzymania małoletnich dzieci i zwiększenia przewidywalności rozstrzygnięć w sprawach alimentacyjnych. Jednocześnie poprosił o wskazanie aktualnego stanu tych prac oraz przewidywanego harmonogramu dalszych działań.

 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:


Data odpowiedzi:
2026-06-03
Opis odpowiedzi:
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości poinformował, że resort nie prowadzi obecnie prac nad ponownym wprowadzeniem Tablic Alimentacyjnych. Zamiast tego przygotowano projekt wprowadzający alimenty natychmiastowe, których wysokość będzie zależna wyłącznie od liczby wspólnych dzieci oraz wysokości minimalnego wynagrodzenia. Świadczenia mają być przyznawane w uproszczonym, elektronicznym postępowaniu, a alimentacyjny nakaz zapłaty będzie wydawany w ciągu 7 dni od złożenia pozwu. Rozwiązanie ma zapewnić szybsze uzyskanie alimentów, przewidywalność ich wysokości oraz automatyczną waloryzację wraz ze wzrostem płacy minimalnej. Projekt znajduje się obecnie na etapie prac wewnątrzresortowych.