wystąpienie do Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie podjęcia działań mających na celu zapewnienie ochrony praw podatników tzw. ofiar ulgi meldunkowej po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2026-05-18.
wystąpienie do Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie podjęcia działań mających na celu zapewnienie ochrony praw podatników tzw. ofiar ulgi meldunkowej po wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Ofiarami tzw. ulgi meldunkowej są osoby, które nabyły nieruchomość w latach 2007–2008, a następnie sprzedały ją przed upływem 5 lat od daty nabycia i nie dopełniły warunku formalnego w postaci złożenia oświadczenia o zameldowaniu w lokalu przez co najmniej 12 miesięcy.
Ministerstwo Finansów i Gospodarki poinformowało, że nie przewiduje wprowadzenia specjalnych rozwiązań dla osób fizycznych, które nie skorzystały z ulgi meldunkowej. Zdaniem Rzecznika taka ocena przedstawionego problemu wzbudza istotne zastrzeżenia z perspektywy organu stojącego na straży konstytucyjnych praw i wolności obywateli. Biorąc pod uwagę wieloletnie działania o charakterze systemowym podejmowane przez RPO na rzecz ochrony praw tzw. ofiar ulgi meldunkowej, wskazane jest rozważenie dokonania reasumpcji dotychczasowego stanowiska resortu w tej sprawie.
Rzecznik wskazał na skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 lipca 2025 r. (sygn. akt SK 64/20) dla sytuacji podatników i jego znaczenie mimo braku publikacji. Wskazano w nim, że przepisy podatkowe uzależniające skorzystanie ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych od złożenia oświadczenia o zameldowaniu są niezgodne z Konstytucją RP. Pozostaje to w zasadzie bez znaczenia dla sytuacji obywateli kierujących skargi do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Po tym, jak obywatele zaczęli powoływać się na wydanie przez Trybunał Konstytucyjny ww. wyroku, ujawnił się systemowy problem dotyczący skutków braku publikacji orzeczenia w Dzienniku Ustaw. Organy podatkowe stoją bowiem na stanowisku, zgodnie z którym wyżej wymieniony wyrok TK nie został opublikowany prawidłowo i w związku z tym konsekwentnie odmawiają wznowienia postępowań. Takie stanowisko jest kwestionowane przez niektóre sądy administracyjne, które wskazują, że brak możliwości uruchomienia przez obywateli procedury wznowieniowej narusza podstawowe standardy konstytucyjne. W ocenie RPO obywatele nie powinni ponosić konsekwencji trwającego kryzysu konstytucyjnego.
Rzecznik wskazał również na dalsze bariery w dochodzeniu praw przez tzw. ofiary ulgi meldunkowej. Są one związane z ograniczoną możliwością weryfikowania w podatkowym postępowaniu wznowieniowym rozstrzygnięć po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego i dalszą koniecznością inicjowania spraw cywilnych, ograniczeniami czasowymi przy wznawianiu postępowań sądowych, a także z ograniczeniami dopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty podatku po upływie terminu przedawnienia oraz z zakresem sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lipca 2025 r.
Rzecznik dokonał analizy skarg wpływających do BRPO, co pozwoliło na wyróżnienie kilku grup podatników w ramach tzw. ofiar ulgi meldunkowej dotkniętych skutkami podatkowymi niekonstytucyjnej regulacji. W pierwszej z nich znalazły się osoby, wobec których organy zakwestionowały skorzystanie z prawa do ulgi meldunkowej i wydały decyzje wymiarowe. Część z tych postępowań zakończyła się na etapie administracyjnym wobec braku skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. W tym przypadku obywatele nawet po potencjalnym skutecznym wznowieniu postępowania podatkowego z uwagi na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lipca 2025 r. mogą otrzymać decyzje odmawiające uchylenia dotychczasowych rozstrzygnięć właśnie z uwagi na przedawnienie. Dopiero takie decyzje otworzą im drogę do ewentualnego dochodzenia roszczeń odszkodowawczych na podstawie przepisów prawa cywilnego. Rzecznik zwrócił szczególną uwagę na grupę podatników, którzy wykazali i zapłacili nienależny podatek. W ich przypadku nie będzie miała zastosowania procedura wznowienia postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego wobec braku wydania rozstrzygnięć wymiarowych przez organy podatkowe. W związku z tym pojawia się pytanie o to, w jaki sposób podatnicy mogą realnie dochodzić swoich praw, w sytuacji gdy na skutek okoliczności od nich niezależnych TK orzeknie o niekonstytucyjności przepisów podatkowych, ale już po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Mając na uwadze powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Ministra Finansów i Gospodarki z prośbą o wnikliwe przeanalizowanie sytuacji tzw. ofiar ulgi meldunkowej pod kątem możliwości podjęcia stosownych działań zapewniających ochronę tej grupy obywateli po wydaniu przez TK orzeczenia z dnia 9 lipca 2025 r., w szczególności o rozważenie możliwości podjęcia inicjatywy na poziomie legislacyjnym w tym obszarze.