wystąpienie do Przewodniczącej Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach w sprawie uwag do rządowego projektu o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (druk nr 2289) z dnia 2026-05-22.
wystąpienie do Przewodniczącej Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach w sprawie uwag do rządowego projektu o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (druk nr 2289).
Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił uwagę na sposób ujęcia dwóch nowych form dyskryminacji, których wprowadzenie do Kodeksu pracy ma nastąpić na mocy art. 1 pkt 1 lit. b projektu – „dyskryminacji przez założenie” i „dyskryminacji przez skojarzenie”. Zdaniem RPO trudno uznać, by zaproponowane w opiniowanej wersji projektu ww. pojęcia spełniały zasady komunikatywności tekstu prawnego, jako że nie są to funkcjonujące w języku powszechnym odpowiedniki pojęć „dyskryminacja przez asumpcję” i „dyskryminacja przez asocjację”. W związku z tym Rzecznik uznał zasadność powrotu do nazw wskazanych w projekcie opiniowanym przez niego w lipcu 2025 r. W perspektywie prawa unijnego RPO zgłosił zastrzeżenia do projektowanego art. 183d § 3 k.p., który wyjaśnia, że „pod pojęciem wielokrotnego naruszenia wobec osoby zasady równego traktowania w zatrudnieniu rozumie się naruszenia powtarzalne z tej samej przyczyny, naruszenia powtarzalne z wielu przyczyn lub naruszenie jednokrotne z wielu przyczyn jednocześnie”. Formułuje on legalną definicję dyskryminacji wielokrotnej w sposób nieznany doktrynie prawa antydyskryminacyjnego.
Rzecznik odniósł się ponownie do kwestii zasadności zmiany definicji molestowania seksualnego i dostosowania jej do unijnego pierwowzoru. W opinii RPO rekomendacja sformułowana przez niego w wystąpieniu do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w lipcu 2025 r. nie została uwzględniona. Tym samym Rzecznik zwrócił uwagę na brak w aktualnej wersji projektu przepisu zmieniającego dotychczasowe brzmienie art. 183a § 6 k.p. Zdaniem RPO konieczne jest zawężenie definicji molestowania seksualnego wyłącznie do zachowań o charakterze seksualnym. Oderwanie molestowania seksualnego od przesłanki płci pozwoliłoby na odejście od jego aktualnej kwalifikacji jako formy dyskryminacji ze względu na płeć (art. 183a § 6 k.p.). To z kolei umożliwiłoby rozszerzenie ochrony przed tym poważnym problemem w zatrudnieniu, podnosząc aktualny poziom ochrony przed dyskryminacją w odniesieniu do innych niż płeć cech prawnie chronionych.
Rzecznik wskazał, że w odniesieniu do odpowiedzialności finansowej za działania niepożądane w miejscu pracy widoczna jest różnica między minimalnym zadośćuczynieniem za dyskryminację (projektowany art. 183d § 1 k.p. stanowi, że „osoba, wobec której pracodawca naruszył zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, ma prawo do zadośćuczynienia w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę”) a mobbingiem (projektowany art. 943 § 11 k.p. przewiduje, że „pracownik ma prawo dochodzić od pracodawcy zadośćuczynienia w wysokości nie niższej niż sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę”). Wydaje się, że społeczna szkodliwość obu zjawisk powinna się spotkać z jednakową – jednoznacznie negatywną – oceną władz publicznych. W tym miejscu RPO podkreślił, że zarówno w prawie unijnym, jak i krajowym wymaga się, by wprowadzone w odpowiedzi na dyskryminację sankcje były skuteczne, proporcjonalne i odstraszające oraz pokrywały wszystkie doznane negatywne konsekwencje nierównego traktowania – zarówno uszczerbek w dobrach majątkowych, jak i niemajątkowych.
Mając na względzie powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich wyraził nadzieję, że przedstawione powyżej uwagi zostaną uwzględnione w toku procesu legislacyjnego.