skarga nadzwyczajna w sprawie naruszenia zasady ochrony konsumenta oraz rażącego naruszenia prawa materialnego wyrażające się m.in. w nieprzeprowadzeniu badania czy umowa kredytu jest ważna z dnia 2026-05-29.
skarga nadzwyczajna w sprawie naruszenia zasady ochrony konsumenta oraz rażącego naruszenia prawa materialnego wyrażające się m.in. w nieprzeprowadzeniu badania czy umowa kredytu jest ważna.
Działając na podst. art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o RPO i z uwagi na konieczność zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, Rzecznik Praw Obywatelskich złożył skargę nadzwyczajną od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego. Jednocześnie wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w S. w sprawie o sygn. I C 17/23 przez Sąd Najwyższy w całości i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania, o stwierdzenie wydania zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem prawa oraz wskazanie okoliczności, z powodu których wydane zostało takie rozstrzygnięcie, o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wydruku Krajowego Rejestru Zadłużonych obwieszczenia o ogłoszeniu przez Sąd Rejonowy upadłości dłużnika R.S.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie zasady ochrony konsumenta ustanowionej w art. 76 Konstytucji w zw. z art. 9 Konstytucji w zw. z art. 4 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 Dyrektywy 93/13 poprzez niezapewnienie właściwej ochrony sądowej pozwanemu konsumentowi, będącemu słabszą stroną stosunku prawnego przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi oraz ograniczenie się przez Sąd do stosowania wyłącznie przepisów ustawy Kodeks postępowania cywilnego, bez uwzględnienia konsumenckiej natury podstawowego stosunku prawnego; rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 385 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny w zw. z art. 385 § 3 k.c., w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 Dyrektywy 93/13 poprzez jego niezastosowanie w sprawie w wyniku zaniechania zbadania istoty sprawy (treści umowy między przedsiębiorcą i konsumentem); oraz tj. art. 58 § 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie, wyrażające się w nieprzeprowadzeniu badania czy umowa kredytu jest ważna. Zdaniem RPO w konsekwencji doszło do naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP poprzez zaniechanie przez Sąd Okręgowy w S. zbadania abuzywności postanowień umowy kredytu z poszanowaniem wytycznych sformułowanych w Dyrektywie 93/13 i orzecznictwie TSUE, co doprowadziło do zachwiania równowagi w sferze ochrony prawnej pozwanego i wsparcia przez ten Sąd działania przedsiębiorcy nakierowanego na wykorzystanie słabszej pozycji konsumenta, który nie był w stanie się skutecznie bronić.
W dniu 19 czerwca 2023 r. Sąd Okręgowy w S. wydał wyrok, na podstawie którego zasądził od pozwanego R. S. na rzecz powoda (…) 500.006,56 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 29 grudnia 2022 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 36.268,00 zł tytułem kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienia od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty. Odpis wyroku został doręczony pełnomocnikowi pozwanego w dniu 24 lipca 2023 r., pozwany nie wystąpił o jego uzasadnienie. Wyrok stał się prawomocny z dniem 1 sierpnia 2023 r. Z wnioskiem o skargę nadzwyczajną zwrócił się do Rzecznika syndyk masy upadłości R. S., który wskazał, że postanowieniem z dnia 4 września 2024 r. Sąd Rejonowy w G. ogłosił upadłość dłużnika R. S., jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 5 października 2024 r. Syndyk wskazał, że w toku postępowania upadłościowego wierzyciel (…) dokonał zgłoszenia wierzytelności 353 524,90 zł. W ocenie syndyka przedłożona do akt postępowania upadłościowego dokumentacja budzi poważne wątpliwości do prawidłowości postępowania Sądu procedującego w ww. sprawie, graniczące wręcz z przekonaniem co do naruszenia podstawowych praw obywatelskich.
Rzecznik Praw Obywatelskich podkreślił, że uchylenie zaskarżonego wyroku jest proporcjonalnym środkiem pozwalającym zapewnić zgodność z art. 2 Konstytucji. Ponadto, zasada ochrony konsumentów wynikająca z art. 76 Konstytucji przemawia za wydaniem orzeczenia na podstawie art. 91 § 1 u.SN. Jedynie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi do ponownego rozpoznania pozwoli na przywrócenie stanu prawnego przed wydaniem wyroku i umożliwi przeprowadzenie na nowo postępowania sądowego z poszanowaniem przepisów chroniących konsumenta przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi.
W przekonaniu Rzecznika Praw Obywatelskich, konieczność uwzględnienia skargi nadzwyczajnej w niniejszej sprawie pozostaje w zgodzie z ideą sprawiedliwości w odczuciu społecznym. Sprawiedliwość społeczna wymaga takiego prowadzenia procesu sądowego, aby pozwany mógł rzeczywiście bronić swoich praw. W niniejszej sprawie tak się nie stało. Mimo spoczywającego na sądzie, wynikającego z zobowiązań Polski jako kraju członkowskiego Unii Europejskiej, obowiązku zapewnienia pozwanemu wymaganej w świetle orzecznictwa TSUE ochrony prawnej, Sąd Okręgowy w S. nie sprostał tym wymaganiom.
Mając na względzie powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł jak we wstępie.