Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministra Sprawiedliwości w sprawie zmiany przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości z dnia 2026-05-18.

Adresat:
Minister Sprawiedliwości
Sygnatura:
VII.501.51.2026
Data sprawy:
2026-05-18
Rodzaj sprawy:
wniosek o podjęcie inicjatywy prawodawczej (WGI)
Nazwa zepołu:
Zespół Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego
Wynik sprawy:
częściowo pozytywnie ze względu na częściowe uwzgl. wystąpienia RPO
Opis sprawy:

Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministra Sprawiedliwości w sprawie zmiany przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości.

Rzecznik Praw Obywatelskich poparł stanowisko wyrażone w piśmie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, w którym wniósł on o podjęcie pogłębionej analizy i prac legislacyjnych prowadzących do zmiany przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości. Działania te mają na celu zapewnienie prawidłowej implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680.

Rzecznik sygnalizował już problemy związane z nieprawidłową implementacją ww. Dyrektywy na etapie opiniowania projektu PUODO. Wskazał wówczas na kluczowe uchybienia polegające m.in. na nieuzasadnionym wyłączeniu z zakresu projektowanej ustawy służb specjalnych (Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego oraz Centralnego Biura Antykorupcyjnego). Zdaniem RPO nie wszystkie zadania ustawowe realizowane przez wskazane służby mieszczą się w zakresie pojęcia „bezpieczeństwo narodowe”, co wyłącza stosowanie omawianej ustawy w działaniach operacyjnych. Rzecznik zakwestionował także zasadność całkowitego wyłączenia spod rygorów ustawy przetwarzania danych oznaczonych jako informacje niejawne, argumentując, że specyfika ochrony tajemnicy państwowej powinna rzutować jedynie na kwestie techniczne (np. jawność rejestrów), a nie na fundamentalne zasady rzetelnego i zgodnego z prawem przetwarzania danych osobowych. Kolejne zastrzeżenia dotyczyły wadliwej implementacji norm określających uprawnienia podmiotowe, w tym w szczególności prawo do informacji, dostępu do danych oraz możliwości skutecznego wniesienia skargi do organu nadzorczego.

Rzecznik wskazał na brak spójności systemowej między procedowaną ustawą a przepisami ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO), co prowadzi do powstania luk prawnych i niepewności w obrocie prawnym. Zapewnienie bezpieczeństwa publicznego nie może odbywać się kosztem całkowitej rezygnacji z podmiotowości prawnej jednostki, której dane podlegają przetwarzaniu, a polski ustawodawca, poprzez przyjęcie tak restrykcyjnych wyłączeń, dokonał jedynie formalnej, a nie merytorycznej implementacji aktu prawa unii do krajowego porządku prawnego.

Mając na względzie powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministra Sprawiedliwości z prośbą o zainicjowanie prac legislacyjnych nad zmianami zaproponowanymi przez Prezesa UODO i uwzględnienie uwag przedstawionych w niniejszym wystąpieniu.

 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:


Data odpowiedzi:
2026-06-16
Opis odpowiedzi:
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z dnia 16 czerwca 2026 r. odniósł się do przywołanego przez Rzecznika wystąpienia Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, podtrzymując wcześniejsze stanowisko MSWiA wskazujące na zasadność znowelizowania przepisów ustawy w zakresie dotyczącym inspektora ochrony danych osobowych. Jednocześnie wskazał, że w zakresie sygnalizowanego przez RPO zagadnienia dotyczącego wyłączenia zawartego w art. 3 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym przepisów ustawy nie stosuje się do ochrony danych osobowych przetwarzanych w związku z zapewnieniem bezpieczeństwa narodowego, właściwym do zajęcia stanowiska jest Minister-Członek Rady Ministrów, Koordynator Służb Specjalnych.