wystąpienie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie czasu trwania postępowań prowadzonych przez wojewodów dotyczących udzielania cudzoziemcom zezwoleń na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2026-06-01.
wystąpienie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie czasu trwania postępowań prowadzonych przez wojewodów dotyczących udzielania cudzoziemcom zezwoleń na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że Biuro RPO odnotowuje bardzo długi czas trwania postępowań prowadzonych przez wojewodów w sprawach dotyczących udzielania cudzoziemcom zezwoleń na pobyt na terytorium RP. Zgodnie z art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa zawieszenie biegu terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń pobytowych zostało przedłużone do 4 marca 2027 r. Powoduje to, że postępowania legalizacyjne mogą w praktyce trwać przez nieokreślony czas.
Rzecznik podkreślił, że w tym okresie nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w ww. sprawach do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu jej w terminie. Co więcej, organowi nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Zdaniem RPO cudzoziemcy są pozbawieni realnych i skutecznych środków prawnych służących przeciwdziałaniu bezczynności organów, przewlekłości postępowań oraz naruszeniu prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił szczególną uwagę na rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którymi nie w każdej sprawie dotyczącej legalizacji pobytu znajdują zastosowanie przepisy ww. ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. W wyrokach tych NSA stwierdził, że przepisy art. 100d ww. ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, na podstawie których nie rozpoczyna się bieg terminów w postępowaniach wojewodów w sprawach zezwoleń na pobyt, a termin postępowań już rozpoczętych ulega zawieszeniu, nie był dotąd uznawany za wyłączający prawo do sądu, a jedynie czasowo je ograniczający, w wąskim zakresie dotyczącym skarg na bezczynność oraz przewlekłość w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt na terytorium RP. Jednocześnie NSA podkreślił, iż ocena zgodności tego rodzaju ograniczeń z zasadą proporcjonalności nie ma charakteru trwałego i musi uwzględniać zmieniające się okoliczności faktyczne oraz rzeczywiste potrzeby państwa. Zmiana sytuacji społecznej i administracyjnej może bowiem prowadzić do odmiennej oceny dopuszczalności dalszego utrzymywania ograniczeń prawa do sądu. W konsekwencji NSA uznał, że dalsze przedłużenie terminów przewidzianych w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy mogło nastąpić z naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym pozostawać w sprzeczności m.in. z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, a także z art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej.
Biorąc pod uwagę powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z prośbą o przedstawienie stanowiska wobec obowiązującego zawieszenia biegu terminów załatwiania spraw dotyczących udzielania zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały oraz pobyt rezydenta długoterminowego UE, cofania tych zezwoleń, a także zmiany zezwolenia na pobyt czasowy i pracę lub zmiany zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji.