Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich

wystąpienie do Ministra Zdrowia w sprawie funkcjonowania opieki nad osobami starszymi z niepełnosprawnością poznawczą oraz wsparcia ich opiekunów.

Rzecznik Praw Obywatelskich nawiązał do otrzymywanych sygnałów dotyczących funkcjonowania opieki nad osobami starszymi z chorobami neurodegeneracyjnymi oraz wsparcia ich opiekunów. Z przekazywanych do Biura RPO informacji wynika, że seniorzy zmagający się z poważnymi schorzeniami oraz ich opiekunowie wciąż są w dużej mierze pozostawieni sami sobie w poszukiwaniu i uzyskiwaniu odpowiedniej opieki zdrowotnej. Zakres potrzebnego wsparcia, jakość życia i stan zdrowia zależą przede wszystkim od miejsca zamieszkania, aktywności samorządów i organizacji pozarządowych oraz zaangażowania lekarzy.

Rzecznik zwrócił uwagę, że mimo podejmowanych w ostatnich latach działań, takich jak prace nad projektem „Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025–2030” czy nad regulacjami dotyczących opieki długoterminowej, nie udało się stworzyć i skutecznie wdrożyć jednolitego modelu opieki nad seniorami z chorobami neurodegeneracyjnymi. Ostatecznie program ten został przyjęty przez Radę Ministrów 11 grudnia 2025 r. jako „Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych, polityka publiczna do roku 2030”, jego realizacja wymaga jednak szeroko zakrojonych działań analitycznych, legislacyjnych, organizacyjnych, informacyjnych i badawczych.

Rzecznik podkreślił, że istnieje konieczność opracowania i wdrożenia kompleksowych rozwiązań zapewniających skoordynowaną opiekę zdrowotną oraz społeczną dla osób starszych z chorobami neurodegeneracyjnymi oraz skuteczne wsparcie ich opiekunów. Przede wszystkim chodzi o profilaktykę chorób otępiennych, poprawę dostępu do diagnostyki – zwłaszcza na wczesnym etapie choroby, zwiększenie dostępności leczenia i opieki na każdym z etapów chorób otępiennych, wsparcie opiekunów, monitorowanie danych dotyczących chorób otępiennych, a także podnoszenie świadomości społecznej i promowanie postaw wspierających wobec chorych i ich rodzin. Koniecznością staje się również realizacja działań zapisanych w strategicznych dokumentach państwowych odnoszących się do seniorów z chorobami neurodegeneracyjnymi i ich opiekunów.

Mając na względzie powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Ministra Zdrowia z prośbą o ustosunkowanie się do przedstawionych problemów oraz przekazanie informacji dotyczących działań i planów resortu zdrowia w zakresie funkcjonowania opieki nad osobami starszymi z chorobami neurodegeneracyjnymi oraz wsparcia ich opiekunów.

 

Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:

Data odpowiedzi:

Opis odpowiedzi:

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia pismem z dnia 3 lipca 2026 r. poinformował, że w ramach realizacji „Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych, polityki publicznej do roku 2030”, przyjętego uchwałą Rady Ministrów w grudniu 2025 r., podejmowane są już konkretne działania służące rozwojowi systemu wsparcia (m.in. funkcjonuje ogólnopolska infolinia „Helpline wobec demencji”, opracowano dokument pn. „Podstawowe rekomendacje diagnostyki chorób otępiennych – ścieżka pacjenta”, realizowany jest program profilaktyczny „Moje Zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej” oraz inne programy finansowane ze środków Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (FERS)). Odnosząc się do kwestii poruszonych w wystąpieniu Rzecznika zauważył, iż w dużej mierze korespondują one z ustaleniami oraz wnioskami wynikającymi z kontroli Najwyższej Izby Kontroli pn. „Funkcjonowanie opieki nad osobami starszymi z chorobami neurodegeneracyjnymi oraz wsparcie ich opiekunów”. Zdaniem Podsekretarza Stanu w piśmie nie zidentyfikowano jednak konkretnych propozycji rozwiązań, działań lub zmian organizacyjnych odnoszących się do systemu ochrony zdrowia, które mogłyby zostać poddane szczegółowej analizie pod kątem możliwości ich wdrożenia.