Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich

kasacja w sprawie odmowy umorzenia postępowania wykonawczego.

Działając na podstawie art. 521 § 1 k.p.k., Rzecznik Praw Obywatelskich złożył kasację od prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia 28 stycznia 2025 r. (sygn. akt II Ko 230/25) i zaskarżył powyższe orzeczenie w całości na korzyść skazanego M. R. Jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu Rejonowego w M. i umorzenie postępowania wykonawczego wobec skazanego.

Orzeczeniu temu Rzecznik zarzucił rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie prawa procesowego, tj. art. 15 § 1 i 3 k.k.w., poprzez odmowę umorzenia postępowania wykonawczego, w wyniku błędnego uznania, że w sprawie doszło do spoczywania biegu przedawnienia, choć postanowienie o zawieszeniu postępowania nie uprawomocniło się wskutek jego niedoręczenia skazanemu, a zatem przepis art. 15 § 3 k.k.w. nie miał zastosowania.

Wyrokiem z dnia 15 lutego 2007 roku Sąd Rejonowy w M. w sprawie II K 576/05 skazał M. R. na karę łączną trzech lat pozbawienia wolności oraz karę grzywny. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia 21 września 2007 r. W dniu 9 października 2007 roku Sąd Rejonowy w M. zarządził wobec skazanego wykonanie kary grzywny (1200 zł) i kary pozbawienia wolności, wyznaczając termin stawiennictwa w Zakładzie Karnym w S. na dzień 24 października 2007 roku. W dniu 16 października 2007 r. skazany uiścił wymierzoną mu karę grzywny, nie stawił się jednak do zakładu karnego w wyznaczonym terminie. W związku z tym, Sąd pismem z dnia 6 listopada 2007 roku polecił Komendzie Powiatowej Policji w M. doprowadzenie skazanego do właściwej jednostki penitencjarnej, zaś pismem z 4 lutego 2008 roku intensyfikację działań zmierzających do doprowadzenia skazanego do zakładu karnego. W odpowiedzi na powyższe pisma KP w S. pismem z dnia 27 lutego 2008 roku poinformował Sąd o prowadzeniu czynności poszukiwawczych skazanego, a nadto, że z pozyskanych informacji wynika, iż oskarżony przebywa poza granicami Polski.

W konsekwencji powyższego dn. 10 marca 2008 r. zostało wydane przez Sąd postanowienie o zawieszeniu postępowania wykonawczego wobec skazanego oraz zarządzenie poszukiwania go listem gończym, które okazało się nieskuteczne.

W dniu 10 stycznia 2025 r. wpłynął do Sądu Rejonowego w M. wniosek o obrońcy skazanego M. R. - adw. M. M. o umorzenie postępowania wykonawczego. Obrońca wskazał, że wobec skazanego doszło już do przedawnienia wykonania kary pozbawienia wolności, co uprzednio sygnalizował we wniosku o uchylenie listu gończego. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2025 r. Sąd Rejonowy w M. nie uwzględnił wniosku obrońcy skazanego o umorzenie postępowania wykonawczego, co więcej nie zostało ono zaskarżone i uprawomocniło się w dniu 27 lutego 2025 r. Zdaniem RPO powyższe orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa w sposób podany w zarzucie kasacji, co miało istotny wpływ na jego treść.

Rzecznik wskazał, że od postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia 10 marca 2008 r. o zawieszeniu postępowania skazanemu przysługiwało zażalenie (na podstawie art. 6 § 1 k.k.w. w brzmieniu ówcześnie obwiązującym). Z kolei art. 100 § 2 k.p.k. w związku z art. 1 § 2 k.k.w., w brzemieniu z 2008 roku stanowił, że orzeczenie lub zarządzenie wydane poza rozprawą należy doręczyć prokuratorowi, a także stronie i osobie nie będącej stroną, którym przysługuje środek zaskarżenia, jeżeli nie brali oni udziału w posiedzeniu lub nie byli obecni przy ogłoszeniu; w innych wypadkach o treści orzeczenia lub zarządzenia należy powiadomić strony. Paragraf 6 powyższego przepisu nakazywał dodatkowo pouczyć uczestników postępowania o przysługującym im prawie, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia lub o tym, że orzeczenie nie podlega zaskarżeniu. W aktach sprawy brak jednak dowodu, choćby próby doręczenia postanowienia skazanemu. Sąd wydał zarządzenie przesłania odpis orzeczenia do Prokuratury Rejonowej w M. i tylko temu organowi doręczone zostało orzeczenie w przedmiocie zawieszenia postępowania. Próżno jednak szukać dowodu doręczenia postanowienia skazanemu. Wobec niedoręczenia M. R. postanowienia o zawieszeniu postępowania wykonawczego termin do wniesienia środka odwoławczego nie zaczął biec, a zatem orzeczenie to nie jest prawomocne pod względem formalnym.

Mając na względzie powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł jak we wstępie.