zgłoszenie udziału w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie zasad rozliczania dochodu wypłaconego jednorazowego z dnia 2026-06-26.
zgłoszenie udziału w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie zasad rozliczania dochodu wypłaconego jednorazowego.
Rzecznik Praw Obywatelskich zgłosił udział w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z wniosku Prokuratora Generalnego o podjęcie uchwały siedmiu sędziów NSA dla wyjaśnienia przepisów, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie. RPO wniósł o podjęcie przez NSA uchwały o następującej treści: “Dochód należny za dany okres, uzyskany jednorazowo na podstawie art. 8 ust. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, którego kwotę uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za jaki uzyskano ten dochód, winien być rozliczany „wstecz”, tj. za miesiące za które przysługuje otrzymane świadczenie”.
Przedmiotem rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych objętych wnioskiem Prokuratora Generalnego jest stosowanie art. 8 ust. 12 u.p.s. Zasadniczym problemem jest brak jednolitości w zakresie orzekania przez sądy administracyjne w zakresie ustalenia sposobu rozliczania uzyskanego dochodu jednorazowego. W konsekwencji, na podstawie art. 8 ust. 12 u.p.s., niektóre sądy wskazują, że kwotę tego dochodu należy rozliczać „na przyszłość”, a więc od daty jego uzyskania, a inne sądy wskazują, że „wstecz”, tj. za miesiące, za które przysługuje otrzymane świadczenie. Występująca rozbieżność znajduje odzwierciedlenie w stanach faktycznych spraw wskazanych przez Prokuratora Generalnego we wniosku. W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich, za poddaniem przedstawionej we wniosku rozbieżności w wykładni prawa istniejącej w orzecznictwie wojewódzkich sadów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozstrzygnięciu przez powiększony skład tego Sądu, przemawia potrzeba ochrony praw i wolności obywatelskich. Wydanie uchwały rozstrzygającej przedstawione zagadnienie prawne pozwoli na usunięcie rozbieżności w wykładni przepisów art. 8 ust. 12 u.p.s., dotyczących sposobu rozliczania dochodu należnego za dany okres wypłaconego jednorazowo.
Rzecznik wskazał, że za słusznością poglądu przyjmującego rozliczanie „wstecz” jednorazowo uzyskanego dochodu za dany okres w trybie art. 8 ust. 12 u.p.s. przemawia okoliczność, że wskazany przepis odnosi się do uzyskania dochodu „należnego za dany okres” precyzując, iż „uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód”. Przepis art. 8 ust. 12 u.p.s. dotyczy więc dochodu należnego w określonym czasie i wymagalnego w danym czasie, a jedynie faktycznie wypłaconego/uzyskanego z opóźnieniem. Takim dochodem, jak wskazuje orzecznictwo, są np.: wyrównanie świadczenia rentowego czy emerytalnego, wypłata zaległych świadczeń alimentacyjnych.
RPO wskazał także, że wynikająca z art. 2 Konstytucji RP sprawiedliwość społeczna jest definiowana jako dążenie do zachowania równowagi w stosunkach społecznych i powstrzymywanie się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów dla wybranych grup obywateli, a także podkreśla się, że sprawiedliwość społeczna jest celem, który ma urzeczywistniać demokratyczne państwo prawne. Mając na względzie powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o podjęcie uchwały jak we wstępie.