Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich

skarga nadzwyczajna w sprawie dotyczącej podziału majątku wspólnego.

Działając na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o RPO w zw. z art. 89 § 1 i 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, Rzecznik Praw Obywatelskich wniosła skargę nadzwyczajną, zaskarżając postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. co do jego pkt. II, tj. w zakresie obciążenia uczestniczki dopłatą w sprawie oraz co do pkt. III, dotyczącego oddalenia apelacji wnioskodawcy w pozostałej części.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 212 § 1 zd. 1 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 46 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zw. z art. 1035 Kodeksu cywilnego, w sposób niewyrównujący wartości udziałów w majątku wspólnym, wobec błędnego obniżenia należnej od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy dopłaty z kwoty 90.228,50 zł, ustalonej przez Sąd Rejonowy w Ł. w wydanym w sprawie rozstrzygnięciu w pierwszej instancji, jedynie do kwoty 84.705,50 zł, w sytuacji gdy wskutek dokonanej przez Sąd Okręgowy w Ł. jedynej modyfikacji sposobu podziału majątku wspólnego, część przyznanego pierwotnie uczestniczce składnika majątkowego w postaci wydzielonej w postępowaniu apelacyjnym działki o numerze geodezyjnym (…), ostatecznie przypadła wnioskodawcy, co przy braku innych modyfikacji w sprawie względem treści rozstrzygnięcia podziałowego, jednoznacznie wskazywało na zasadność obniżenia dopłaty obciążającej uczestniczkę do kwoty 84.705,50 zł a wartością działki dodatkowo przyznanej wnioskodawcy przez Sąd Okręgowy w Ł. (69.141 zł). Ostatecznie doprowadziło to do wydania przez Sąd Okręgowy w Ł. prawomocnego postanowienia, które w sposób oczywisty narusza słuszne prawa majątkowe uczestniczki w związku z dokonywanym podziałem majątku wspólnego.

Zaskarżonemu orzeczeniu RPO zarzuciła naruszenie praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji, tj. statuowanego w ramach art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP prawa do ochrony własności i praw majątkowych, ponieważ w wyniku wskazanego wyżej rażącego uchybienia Sądu Okręgowego w zakresie zastosowania prawa materialnego. Jednocześnie na zasadzie art. 89 § 1 in princ. wskazała, że wniesienie niniejszej skargi nadzwyczajnej jest konieczne dla zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej. Zaskarżone postanowienie w zakresie objętym skargą, wobec nieuprawnionego zawyżenia wysokości obciążającej uczestniczkę dopłaty, narusza wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadę zaufania obywatela do państwa oraz działającego w jego imieniu Sądu powszechnego. Zdaniem RPO wniesienie skargi nadzwyczajnej w niniejszej sprawie jest konieczne także dla przywrócenia ładu w stosunkach majątkowych stron.

W ocenie Rzecznik Praw Obywatelskich postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 30 lipca 2021 r. (sygn. akt I Ca 203/21) zapadło wskutek rażącego naruszenia prawa materialnego. Ujawnione w sprawie naruszenie dotyczy błędnego zastosowania przez Sąd Okręgowy art. 212 § 1 zd. 1 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 46 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zw. z art. 1035 Kodeksu cywilnego, poprzez obciążenie uczestniczki na rzecz wnioskodawcy dopłatą, która istotnie wykracza ponad funkcję tej instytucji prawnej, jaką w przypadku sądowego podziału majątku wspólnego pozostaje wyrównanie wartości przyznanych składników majątkowych względem pierwotnych udziałów stron w tymże majątku.

Zdaniem RPO ujawnione w przedmiotowej sprawie uchybienie, stanowiące naruszenie prawa materialnego, ma charakter ewidentny, oczywisty, jasny i bezsporny. W świetle wyżej przedstawionych zarzutów samo złożenie przez Rzecznika Praw Obywatelskich niniejszej skargi nadzwyczajnej od postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. pozostaje konieczne dla zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.