Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich

wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości Prokuratora Generalnego w sprawie procedowanej ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wzmocnienia sądowego nadzoru nad kontrolą operacyjną (druk sejmowy nr 2411, druk senacki nr 805).

Rzecznik Praw Obywatelskich wskazała, że obecnie w parlamencie procedowana jest ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu wzmocnienia sądowego nadzoru nad kontrolą operacyjną (druk sejmowy nr 2411, druk senacki nr 805). Jednym z wątków poruszanych w ramach prac parlamentarnych jest kwestia efektywności nadzoru sądowego nad czynnościami operacyjnymi i realnością zmian proponowanych w ww. projekcie. Z uwagi na dyżurowy system przydziału spraw, inny sędzia będzie wyrażał zgodę na zastosowanie kontroli operacyjnej, inny na przedłużenie, a jeszcze inny – przebywający w danym dniu na dyżurze – zostanie poinformowany o zakończeniu kontroli operacyjnej. Zdaniem RPO nie jest także wiadome, który z sędziów ma wykonywać nowo przyznane uprawnienia nadzorcze.

Rzecznik wskazała, że nie jest możliwe kompleksowe uregulowanie kwestii zmiany sposobu rozpoznawania wniosków o kontrolę operacyjną w ramach wewnętrznej organizacji pracy danego sądu. Koniecznością staje się zmiana rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości – Regulamin urzędowania sądów powszechnych, zwłaszcza § 73 ust. 1 pkt 6. Ponadto sędzia rozpoznający wniosek o zastosowanie i przedłużenie kontroli operacyjnej, a także informowany o zakończeniu kontroli i mogący skorzystać z uprawnień nadzorczych, powinien być wyłączony z mocy prawa od rozpoznawania sprawy o ten sam czyn, tego samego oskarżonego jako sąd orzekający w sprawie karnej w toku postępowania karnego.

Mając na uwadze powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości z prośbą o udzielenie informacji, czy Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi obecnie prace nad zmianą ww. rozporządzenia i czy są prowadzone prace dotyczące wprowadzenia przepisów stanowiących o wyłączeniu z mocy prawa sędziego referenta w sprawie, w której stosowana była kontrola operacyjna. Jednocześnie poprosiła o dokonanie analizy wskazanych w niniejszym stanowisku problemów i poinformowanie o stanowisku zajętym w przedstawionej materii.

 

Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:

Data odpowiedzi:

Opis odpowiedzi:

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości pismem z dnia 14 września 2026 r. poinformował, że w resorcie wszczęte zostały prace koncepcyjne w celu wypracowania optymalnych rozwiązań legislacyjnych i organizacyjnych. Jednocześnie wskazał, iż uwagi zgłoszone przez Rzecznika Praw Obywatelskich stanowią dla prowadzonych prac istotny wkład, jednak w chwili obecnej nie jest możliwe przedstawienie konkretnych rozwiązań, gdyż co do ich kształtu nie zostały jeszcze podjęte ostateczne decyzje.

Ministerstwo Sprawiedliwości nie prowadzi prac dotyczących wprowadzenia przepisów stanowiących o wyłączeniu z mocy prawa sędziego referenta w sprawie, w której stosowana była kontrola operacyjna, jeśli sprawa dotycząca tej samej osoby o ten sam czyn będzie rozpoznawana w procesie karnym. W ocenie resortu brak jest przesłanek do wprowadzania do art. 40 k.p.k. podstawy wyłączenia sędziego z uwagi na jego wcześniejszy udział w wydaniu postanowienia o zastosowaniu lub przedłużaniu tymczasowego aresztowania w toku postępowania przygotowawczego. Tym samym przyjmowanie odmiennego podejścia nie ma uzasadnienia.