wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości w sprawie problemu systemowego związanego z poważnymi opóźnieniami w wypłatach wynagrodzeń tłumaczom przysięgłym z dnia 2026-08-04.
wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości w sprawie problemu systemowego związanego z poważnymi opóźnieniami w wypłatach wynagrodzeń tłumaczom przysięgłym.
Rzecznik Praw Obywatelskich wskazała, że problem związany ze znacznymi opóźnieniami w wypłatach wynagrodzeń tłumaczom przysięgłym jest skutkiem zbiegu trzech czynników: wynagrodzenie nie może zostać wypłacone przed uprawomocnieniem się postanowienia sądu (referendarza) o zasądzeniu wynagrodzenia tłumaczowi; wspomniane postanowienie może zostać zaskarżone nie tylko przez samego tłumacza, ale również przez stronę postępowania; w sytuacji, gdy sąd nie dysponuje aktualnym adresem strony i nie ma z nią kontaktu, postanowienie o wynagrodzeniu tłumacza przysięgłego nie może się uprawomocnić. Ze skarg wpływających do BRPO wynika, że w skrajnych przypadkach istnieje ryzyko, że wypłata nie nastąpi (np. gdy sąd nie jest w stanie ustalić miejsca pobytu strony zobowiązanej do poniesienia kosztów postępowania).
Zdaniem RPO opisana sytuacja budzi wątpliwości co do zgodności z konstytucyjną zasadą zaufania obywatela do państwa. Z jednej strony władze publiczne nakładają na tłumaczy publicznoprawny obowiązek świadczenia usług na żądanie sądu, a z drugiej strony nie są w stanie zapewnić terminowej wypłaty wynagrodzenia. Istniejący stan rzeczy prowadzi w efekcie do ograniczenia praw podmiotowych tłumaczy przysięgłych, w szczególności ich prawa do wynagrodzenia, podlegającego ochronie konstytucyjnej jako prawo majątkowe (art. 64 ust. 1 Konstytucji) oraz element wolności wykonywania zawodu (art. 65 ust. 1 Konstytucji).
Rzecznik wskazała, że omawiany problem mógłby zostać rozwiązany na różne sposoby, np. przez wypłatę wynagrodzenia tłumaczowi przysięgłemu z góry – na podstawie przygotowanego kosztorysu; przez ustanowienie mechanizmu rezerwowego, umożliwiającego przejęcie przez Skarb Państwa kosztów wynagrodzenia; wprowadzenie możliwości wypłaty zaliczki tłumaczowi przed sporządzeniem tłumaczenia. RPO przypomniała, iż na początku 2024 r. Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiedziało rozpoczęcie prac koncepcyjnych nad stosownymi zmianami w przepisach prawa.
Mając na względzie powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości z prośbą o ustosunkowanie się do wskazanego problemu, podanie informacji na temat czynności podjętych przez resort od 2024 r., wskazanie przyczyn długiego czasu trwania prac koncepcyjnych i szacunkowego terminu publikacji projektu ustawy regulującego omawianą materię.
Podsekretarz Stanu przekazał jednocześnie, że projekt pozostaje w toku prac rządowych, wobec czego jego ostateczne brzmienie oraz termin wejścia w życie nowych przepisów nie są jeszcze przesądzone. Za właściwy kierunek dalszych prac uznał wypracowanie spójnych rozwiązań zapewniających tłumaczom i biegłym terminowe otrzymywanie należności za wykonane czynności, przy zachowaniu odrębności ich funkcji procesowych oraz zasad ustalania wynagrodzenia tłumaczy przysięgłych.